10ο Βραβείο Γυναικείας Προσφοράς «Κλειώ Χριστοδουλίδου και Κατίνα Νικολάου»
24 Σεπτεμβρίου 2026, Πλατεία Ελευθερίας Λευκωσία
Τιμώμενη Σκεύη Κουκουμά
Το Βραβείο Γυναικείας Προσφοράς καθιερώθηκε από την ΠΟΓΟ το 2017, για να αναδεικνύει τους αγώνες και τα επιτεύγματα των γυναικών της Κύπρου. Να φωτίζει την ορατή, αλλά και την αθέατη προσφορά τους, να προβάλλει γυναικεία πρότυπα και να αμφισβητεί τα στερεότυπα που για χρόνια κρατούσαν τις γυναίκες στο περιθώριο της ιστορίας.
Το Βραβείο φέρει τα ονόματα δύο πρωτοπόρων αγωνιστριών: της Κλειώς Χριστοδουλίδου και της Κατίνας Νικολάου. Δύο γυναικών που, σε εποχές πολύ πιο δύσκολες, αμφισβήτησαν όσα θεωρούνταν δεδομένα για τη θέση των γυναικών, των εργαζομένων και των ανθρώπων του μόχθου. Με την ένταξη και τη δράση τους στις γραμμές του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου, εκατό χρόνια πριν, άνοιξαν δρόμους για τη συμμετοχή και τη χειραφέτηση των γυναικών και απέδειξαν ότι η κοινωνική πρόοδος κατακτιέται μέσα από τον ταξικό, οργανωμένο και συλλογικό αγώνα.
Στις δέκα απονομές του θεσμού τιμήθηκαν γυναίκες με διαφορετικές αφετηρίες και ξεχωριστές διαδρομές, αλλά με ένα κοινό μήνυμα: ότι το φύλο δεν μπορεί να καθορίζει τα όνειρα, τις δυνατότητες ή τη θέση καμιάς γυναίκας στην κοινωνία. Τιμώντας την προσφορά τους, δυναμώνουμε και τη δική μας δέσμευση στον αγώνα για ισότητα, αξιοπρέπεια και κοινωνική δικαιοσύνη.
Σε αυτή τη δέκατη απονομή, η ΠΟΓΟ τιμά μια γυναίκα που βάδισε και συνεχίζει να βαδίζει στον ίδιο δρόμο. Μια γυναίκα που συνέβαλε καθοριστικά στην εξέλιξη της Οργάνωσής μας και στους αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών στην Κύπρο, εντός και εκτός Βουλής. Που δεν έλειψε στιγμή από τους αγώνες για κοινωνική πρόοδο, που βρίσκεται μπροστά για την επανένωση της πατρίδας μας και την ειρήνη στον κόσμο. Ένα παράδειγμα συνέπειας, προσήλωσης και πολιτικού ήθους.
Τη Σκεύη Κουκουμά.
Επιλέξαμε η σημερινή τελετή να γίνει εδώ, σε έναν χώρο ανοικτό και προσβάσιμο γιατί σκεφτήκαμε πως μια εκδήλωση αφιερωμένη στη Σκεύη δεν θα μπορούσε να περιοριστεί σε μια κλειστή αίθουσα. Όπως δεν περιορίστηκε ποτέ και η ίδια.
Η Σκεύη βρισκόταν πάντοτε μέσα στην κοινωνία. Ανάμεσα στους ανθρώπους. Δίπλα σε όσες και όσους είχαν ανάγκη να ακουστούν, να στηριχθούν, να βρουν το δίκιο τους.
Τα πρώτα της βήματα στη συλλογική δράση τα έκανε μέσα από τον χορό, όταν, σε πολύ νεαρή ηλικία, οργάνωνε το χορευτικό συγκρότημα των Λαϊκών Οργανώσεων Αυγόρου. Εκεί ήταν η πρώτη στον χορό και, σιγά σιγά, έγινε η οργανωτική ψυχή, η καθοδηγήτρια, αυτή που ενέπνεε και κινητοποιούσε και τους άλλους.
Με τον ίδιο τρόπο συνέχισε σε ολόκληρη τη ζωή της: με βήματα σταθερά, αποφασιστικά και επίμονα. Βήματα που δεν έγιναν ποτέ μοναχικά. Γιατί η Σκεύη ήθελε πάντα να ανοίγει τον κύκλο, να φέρνει κοντά της όλο και περισσότερες και περισσότερους, να μετατρέπει κάθε στόχο σε συλλογική υπόθεση και κάθε κατάκτηση σε όφελος για τους πολλούς.
Άλλωστε, αυτή υπήρξε πάντοτε η βαθιά της πεποίθηση την οποία διατύπωσε κατά τη βράβευσή της με το Βραβείο Δημοκρατίας από το Ίδρυμα Πολιτεία: «καμία κατάκτηση δεν χαρίζεται και καμία αλλαγή δεν έρχεται, αν δεν γίνει στόχος και κτήμα των πολλών.»
Από τις Λαϊκές Οργανώσεις Αυγόρου στην ΠΕΟΜ και την ΕΔΟΝ. Από την Κεντρική Επιτροπή και το Πολιτικό Γραφείο του ΑΚΕΛ στα έδρανα της Βουλής.
Εκεί, προήδρευσε της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων και της Επιτροπής για το Δημογραφικό, ενώ συμμετείχε στις Επιτροπές Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εργασίας. Ηγήθηκε της κυπριακής αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΟΑΣΕ και διετέλεσε Αντιπρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής της Διακοινοβουλευτικής Ένωσης για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Συμμετείχε, επίσης, στο Παγκόσμιο Φόρουμ Γυναικών Βουλευτών.
Και, βεβαίως, για δεκαπέντε γεμάτα χρόνια, υπηρέτησε από τη θέση της Γενικής Γραμματέα της ΠΟΓΟ.
Αν επιχειρούσαμε απόψε να αναφέρουμε όλες τις ιδιότητες, τις ευθύνες και τα πόστα από τα οποία πέρασε —ή στα οποία εξακολουθεί να βρίσκεται— μάλλον θα χρειαζόμασταν και δεύτερη τελετή.
Γιατί η Σκεύη δεν έβαλε ποτέ φρένο στη δράση. Σήμερα είναι Αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών, Μέλος της ΠΣΕΠΕΠ, Πρόεδρος του Συμβουλευτικού Κέντρου Στήριξης της Οικογένειας και του Νηπιαγωγείου «Παιδομάνα», ενεργό μέλος του Δικοινοτικού Συνασπισμού Γυναικών και είμαι βέβαιη πως υπάρχουν και κάποια που δεν γνωρίζω.
Η ουσία, όμως, δεν βρίσκεται στους τίτλους. Βρίσκεται στο περιεχόμενο που έδωσε η ίδια σε κάθε ευθύνη που ανέλαβε.
Η Σκεύη όρθωσε το ανάστημά της σε έναν χώρο όπου οι γυναίκες χρειάστηκε, και χρειάζεται ακόμη, να αγωνίζονται διπλά για να ακουστούν και να κερδίσουν τον σεβασμό που δικαιούνται. Βρέθηκε και εξακολουθεί να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του αγώνα για την ειρήνη και την επανένωση της πατρίδας μας. Τον ίδιο αγώνα υπηρετεί και διεθνώς, από τη θέση της Αντιπροέδρου της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών.
Μέσα από τη δράση της στην ΠΟΓΟ και την παρουσία της στη Βουλή ως μέλος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΑΚΕΛ, η Σκεύη άνοιξε δρόμους σε ζητήματα που για δεκαετίες παρέμεναν ταμπού. Πρωτοστάτησε, μαζί με άλλες βουλεύτριες, στον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας για τις αμβλώσεις, ώστε να κατοχυρωθούν τα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών. Αγωνίστηκε για τη στήριξη της μητρότητας, την προστασία του μητρικού θηλασμού και την ποινικοποίηση του σεξισμού. Έδωσε μάχες για τη στήριξη των μονογονεϊκών οικογενειών, για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην εργασία και για την ουσιαστική εφαρμογή της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης. Ταυτόχρονα, στάθηκε δίπλα στον προσφυγικό κόσμο και στους ανθρώπους της εργασίας, μεταφέροντας τα προβλήματα και τις διεκδικήσεις τους μέσα στη Βουλή.
Γιατί οι προτάσεις της δεν γεννιούνταν μέσα σε ένα γραφείο. Πίσω από καθεμιά βρισκόταν ένας άνθρωπος που αντιμετώπιζε ένα πρόβλημα, μια αδικία. Η γυναίκα που φοβόταν να μιλήσει. Η μητέρα που αναμετριόταν καθημερινά με τη φτώχεια. Η εργαζόμενη που κινδύνευε να χάσει τη δουλειά της εξαιτίας των πολλαπλών της ρόλων. Η γυναίκα που κουβαλούσε για χρόνια ένα τραύμα, χωρίς να βρίσκει τη δύναμη να το καταθέσει.
Η Σκεύη μας έδειξε στην πράξη πώς είναι να σε σέβονται στα μεγάλα σαλόνια της πολιτικής, στην Κύπρο και στο εξωτερικό, και την ίδια στιγμή να νοιάζεσαι πραγματικά για τους απλούς ανθρώπους. Να μιλάς μαζί τους συνεχώς, να απαντάς δεκάδες τηλεφωνήματα τη μέρα, να μπαίνεις στα σπίτια τους, να ακούς τις δυσκολίες τους και να επιμένεις μέχρι να βρεθεί λύση. Να είσαι εκεί ακόμη και όταν το ίδιο το κράτος απουσιάζει.
Όσα λέω δεν είναι σχήμα λόγου. Είναι η καθημερινότητα που ζήσαμε μαζί της τα τελευταία χρόνια. Μια καθημερινότητα που —το λέω χαριτολογώντας— ήταν μια συνεχής πρόκληση.
Γιατί η Σκεύη ήθελε πάντα να αναδείξουμε άλλο ένα θέμα, να διευθετήσουμε άλλη μία συνάντηση, να κάνουμε άλλη μία παρέμβαση. Ακόμα κι όταν έτρεχαν παράλληλα χίλια άλλα πράγματα. Ήθελε να είμαστε παντού όπου υπήρχε αδικία και δίπλα σε κάθε γυναίκα που χρειαζόταν στήριξη. Ίσως αυτό να είναι ένα από τα μειονεκτήματα της Σκεύης. Ότι θέλει διαρκώς να κάνει πράγματα, χωρίς να υπολογίζει τον χρόνο, τον κόπο. Απλώς να προσφέρει.
Να κάνουμε κινητοποιήσεις στη Βουλή, στην Αρχιεπισκοπή, στη Νομική Υπηρεσία, στο Προεδρικό. Να οργανώσουμε μέχρι και τουρνουά ποδοσφαίρου για τις έμφυλες ανισότητες στον αθλητισμό — παρόλο που η ίδια δεν έχει ιδέα από ποδόσφαιρο. Να διαδηλώσουμε για τη σεξιστική συμπεριφορά Βουλευτή εναντίον εργαζόμενης μέσα στην καταρρακτώδη βροχή, γιατί ο σεξισμός πρέπει να αντιμετωπίζεται …ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών.
Να είμαστε σχεδόν ταυτόχρονα στην Πορεία Ειρήνης στο Ακρωτήρι και σε μια κηδεία στη Δερύνεια. Ναι, με τη Σκεύη μάθαμε ότι γίνεται. Γιατί θεωρούσε χρέος της να είναι παρούσα. Να ταξιδεύουμε από την Κούβα στην Κύπρο και μετά πάλι πίσω στη Γαλλία, όλα αυτά σε διάστημα μερικών ημερών. Γιατί η κούραση δεν μετρά αν είναι να ενώσουμε τη φωνή μας με γυναίκες από όλο τον κόσμο ενάντια στον πόλεμο και την αδικία.
Ίσως, όμως, η πιο σημαντική απόδειξη για το ποια είναι η Σκεύη να βρίσκεται στην εμπιστοσύνη που της έδειξαν γυναίκες οι οποίες για δεκαετίες δεν μπορούσαν να μιλήσουν. Γυναίκες που βίωσαν τη φρίκη του βιασμού το 1974 και βρήκαν σε εκείνη έναν άνθρωπο που μπορούσε να τις ακούσει, να τις πιστέψει και να σταθεί πραγματικά δίπλα τους. Μια γυναίκα που ανέλαβε, όπως και η φίλη Ντογούς Ντεριά, το προσωπικό και πολιτικό κόστος να μιλήσει για ένα ζήτημα που για χρόνια αποσιωπούσε μία ολόκληρη κοινωνία.
Αυτή δεν ήταν η μόνη φορά που πήρε δημόσια θέση, γνωρίζοντας πως θα είχε κόστος. Στις υποθέσεις της Αγίας Νάπας και του Κιτίου στάθηκε δίπλα στις γυναίκες που κατήγγειλαν βιασμό και σεξουαλική παρενόχληση, ακόμη κι όταν άνθρωποι με ισχύ προτιμούσαν να μη διαταραχθούν τα νερά ή της έστελναν το μήνυμα να «σιωπήσει». Ήταν εκεί, μαζί με τις καταγγέλλουσες, μέσα και έξω από τα δικαστήρια.
Αυτή είναι η Σκεύη.
Η παρακαταθήκη της δεν είναι μόνο ένα σύνολο κατακτήσεων και νομοθετικών διεκδικήσεων. Είναι και το παράδειγμα μιας πολιτικής στάσης καθαρής, αφοσιωμένης και ανιδιοτελούς. Μιας στάσης που δεν μετρούσε ποτέ τους ανθρώπους με βάση τη θέση ή το αξίωμά τους. Για τη Σκεύη, κάθε άποψη και κάθε φωνή είχε και έχει αξία: από τα στελέχη της βάσης της ΠΟΓΟ και τις συναγωνίστριες στα πιο απομακρυσμένα χωριά, μέχρι τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάστηκε στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Ίσως γι’ αυτό και η ίδια χαίρει τόσο μεγάλης εκτίμησης: από τις γυναίκες της Αριστεράς που αγωνίστηκαν στο πλευρό της και μιλούν για εκείνη με περηφάνια, αλλά και από ανθρώπους πέρα από τον δικό μας πολιτικό χώρο, που αναγνωρίζουν τη συνέπεια, την προσφορά και το ήθος της.
Σήμερα, λοιπόν, η ΠΟΓΟ τιμά τη Σκεύη Κουκουμά. Όχι γιατί κλείνει ένας κύκλος προσφοράς. Ξέρουμε καλά ότι θα συνεχίσει να βρίσκεται σε κάθε δράση, σε κάθε νέα διεκδίκηση, σε κάθε μικρή ή μεγάλη μάχη.
Αγαπητή μας Σκεύη,
Με βαθύ σεβασμό και ευγνωμοσύνη, το Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ σου απονέμει το 10ο Βραβείο Γυναικείας Προσφοράς «Κλειώ Χριστοδουλίδου και Κατίνα Νικολάου».
Σε τιμούμε όχι μόνο για την αφοσίωση και την επιμονή με τις οποίες υπηρέτησες την Οργάνωσή μας, αλλά γιατί η συνολική διαδρομή και η προσφορά σου αποτελούν παράδειγμα για τις γυναίκες της Κύπρου και σημαντική παρακαταθήκη για ολόκληρη την κοινωνία. Όταν μιλάμε για γυναικεία πρότυπα στην πολιτική, έχουμε κάθε λόγο να αναφέρουμε με περηφάνια τη Σκεύη Κουκουμά: μια γυναίκα που αναδείχθηκε μέσα από τις γραμμές της ΠΟΓΟ και του ΑΚΕΛ, που έρχεται από την καρδιά του Λαϊκού μας Κινήματος και συνεχίζει να το υπηρετεί με όλες της τις δυνάμεις.
Τα ονόματα που φέρει αυτό το Βραβείο συνδέουν τη σημερινή στιγμή με τον δρόμο που βάδισες και συνεχίζεις να βαδίζεις: τον δρόμο του αγώνα για τους πολλούς, για τους ανθρώπους του μόχθου, για τους μη προνομιούχους. Τον δρόμο του συλλογικού αγώνα, με τη βαθιά πεποίθηση ότι γυναίκες και άντρες μπορούν να απαλλαγούν από τα δεσμά της ανισότητας και της εκμετάλλευσης μόνο όταν αγωνιστούν μαζί, για να οικοδομήσουν μια άλλη κοινωνία.
Μια κοινωνία δικαιότερη.
Σε ευχαριστούμε.