14/10/2025 Δημοσιογραφική Εστία
Κυρίες και κύριοι, αγαπητές φίλες και φίλοι, αγαπητές συναγωνίστριες,
Μιλάμε για τις γυναίκες που «αλλάζουν το παιχνίδι» — όχι μόνο στα γήπεδα, αλλά και στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την ίδια την κοινωνία. Για τις γυναίκες που, με τους αγώνες τους στον στίβο της ζωής και, κυριολεκτικά, στον στίβο του αθλητισμού, καταρρίπτουν στερεότυπα, διεκδικούν χώρο, κερδίζουν μάχες αθλητικές, πολιτιστικές, κοινωνικές, πολιτικές. Κάθε τους βήμα είναι ένα ρήγμα στον τοίχο των ανισοτήτων∙ κάθε τους επιτυχία φωτίζει τον δρόμο για τις επόμενες.
Η καθιέρωση του ετήσιου Βραβείου Γυναικείας Προσφοράς «Κατίνας Νικολάου – Κλειώς Χριστοδουλίδου» είναι αφιερωμένη στις γυναίκες της Κύπρου — Ελληνοκύπριες, Τουρκοκύπριες, Μαρωνίτισσες, Αρμένισσες και Λατίνες — που άνοιξαν δρόμους για την ισοτιμία των φύλων στην κοινωνία, στην πολιτική, στον πολιτισμό, στα κοινά, και, βεβαίως, στον αθλητισμό. Γυναίκες που συνεχίζουν να διεκδικούν ειρήνη, ισότητα και δικαιοσύνη, όχι ως αφηρημένες έννοιες αλλά ως καθημερινή πράξη ευθύνης.
Το Βραβείο φέρει τα ονόματα δύο πρωτοπόρων της κυπριακής Αριστεράς και του γυναικείου κινήματος — της Κατίνας Νικολάου και της Κλειώς Χριστοδουλίδου. Υπήρξαν από τις πρώτες γυναίκες που εντάχθηκαν στο Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου τη δεκαετία του 1920 και συνέδεσαν ολόκληρη την πορεία τους με τους αγώνες των εργαζόμενων γυναικών: για δικαίωμα στη μόρφωση, στη δουλειά, στην οικογένεια, για μια κοινωνία θεμελιωμένη στην κοινωνική ισότητα και την ισοτιμία των φύλων. Η θεσμοθέτηση του Βραβείου, πέρα από την αναγνώριση της πολύχρονης προσφοράς τους, αποτελεί τη δική μας δέσμευση να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη και το μήνυμά τους.
Ιδιαίτερη περηφάνια νιώθουμε γιατί φέτος, το 9ο Βραβείο Γυναικείας Προσφοράς απονέμεται σε γυναίκες που διακρίθηκαν στον αθλητισμό — έναν χώρο όπου η ισότητα, η αξιοπρέπεια και η δύναμη της γυναίκας δοκιμάζονται ξανά και ξανά. Τιμούμε την Άντρη Ελευθερίου, τη Δώρα Κυριάκου, τη Μαρία Μάρκου, την Κάλια Παπαδοπούλου και την Εθνική Γυναικών Ποδοσφαίρου του 2019. Δεν τιμούμε απλώς αθλήτριες, προπονήτριες και μια ομάδα. Τιμούμε τον αγώνα, την επιμονή, τη φλόγα, την ανθεκτικότητα και τη διεκδίκηση ισότητας εκεί όπου για δεκαετίες οι γυναίκες ήταν — και συχνά παραμένουν — υποτιμημένες ή περιθωριοποιημένες. Τιμούμε την αποφασιστικότητα που μας καλεί όλες και όλους να συστρατευθούμε για να αντιμετωπίσουμε τις διακρίσεις, είτε είμαστε στον αθλητισμό είτε όχι.
Διότι οι έμφυλες ανισότητες στον αθλητισμό είναι υπαρκτές. Στο μαζικό και ψυχαγωγικό αθλητισμό, αλλά και στο επαγγελματικό επίπεδο, τα στερεότυπα για τη θηλυκότητα και την αρρενωπότητα εξακολουθούν να επηρεάζουν την πρόσβαση, την προβολή, τη χρηματοδότηση, τις προοπτικές. Ο μύθος του «ασθενούς φύλου» έγινε εργαλείο αποκλεισμού, ειδικά σε ανδροκρατούμενους χώρους. Ο γυναικείος αθλητισμός συχνά παραμένει «αόρατος»: τα ΜΜΕ υπο-προβάλλουν διοργανώσεις και επιτυχίες αθλητριών, στερώντας από τα κορίτσια πρότυπα και από την κοινωνία εικόνες ισότητας.
Η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου πρέπει να διαπερνά όλα τα επίπεδα: τη διοίκηση των αθλητικών θεσμών, τη συμμετοχή γυναικών σε θέσεις ευθύνης, την προπονητική καθοδήγηση, την αθλητική δημοσιογραφία, τις υποδομές και τον εξοπλισμό. Παρά το επαρκές νομοθετικό πλαίσιο στη χώρα μας, διακρίσεις επιμένουν: ανισότητες σε αμοιβές και παροχές, ανισορροπίες σε εγκαταστάσεις, περιορισμένοι προϋπολογισμοί για γυναικείες ομάδες, αλλά και ελλείμματα πολιτικής βούλησης. Δεν αρκεί να αναγνωρίζουμε το πρόβλημα· χρειάζεται συνεκτικό σχέδιο, πόροι, λογοδοσία.
Για αυτό προτείνουμε συγκεκριμένα βήματα:
• Ενσωμάτωση της οπτικής του φύλου σε όλες τις πολιτικές για τον αθλητισμό.
• Μέτρα για την εξάλειψη έμφυλων στερεοτύπων στα ΜΜΕ.
• Κίνητρα και προγράμματα κατάρτισης γυναικών στην αθλητική δημοσιογραφία, την προπονητική και τα επαγγέλματα του αθλητικού οικοσυστήματος.
• Ενεργή προώθηση της συμμετοχής γυναικών σε διοικητικές θέσεις.
• Εκστρατείες ενίσχυσης της γυναικείας συμμετοχής και ανάδειξης προτύπων.
• Μεικτές προπονητικές ομάδες στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και σε αθλητικές δραστηριότητες.
• Ενίσχυση του ρόλου της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων του ΚΟΑ για ισότιμη αντιμετώπιση.
• Εκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων σχετικά με τη διάσταση του φύλου στον αθλητισμό και την κοινωνία.
• Εξάλειψη ανισοτήτων στις παροχές μεταξύ αθλητών και αθλητριών.
• Λειτουργία ειδικής επιτροπής για καταγγελίες έμφυλης βίας κάθε μορφής, με ανεξαρτησία και αρμοδιότητες.
• Ουσιαστική προστασία θυμάτων και μαρτύρων έμφυλης βίας.
• Προσβάσιμες, ασφαλείς και φιλικές προς τις γυναίκες αθλητικές υποδομές.
• Επαγγελματική κατοχύρωση των αθλητριών και δίκαιο πλαίσιο εργασίας.
• Ειδική ρύθμιση για επίδομα μητρότητας στις γυναίκες στον αθλητισμό.
Ο αθλητισμός, παρά τη λάμψη μεταλλίων και ρεκόρ, δεν υπήρξε πάντοτε δίκαιος για τις γυναίκες. Κι όμως, οι γυναίκες του αθλητισμού μας διδάσκουν ότι το ταλέντο δεν έχει φύλο, η θέληση δεν γνωρίζει περιορισμούς, το καλό παράδειγμα εμπνέει γενιές, και ο αθλητισμός μπορεί να γίνει γέφυρα κοινωνικής αλλαγής.
Ας σταθούμε, λοιπόν, στις τιμώμενες — αλλά και σε όλες εκείνες που, σιωπηλά, σήκωσαν βάρη μεγαλύτερα από το σώμα τους: προκαταλήψεις, ελλείψεις, ειρωνείες, σιωπές. Κάθε γυναίκα που φόρεσε τη στολή του σπορ της, που δοκίμασε τα όρια της αντοχής της, που στάθηκε απέναντι στο «δεν γίνεται», αξίζει να ακούγεται. Η αποψινή τελετή δεν είναι απλώς μια τιμητική πράξη. Είναι μια υπενθύμιση: στους θεσμούς, στις οργανώσεις, στις κοινότητες, στις οικογένειες, ότι ο αθλητισμός οφείλει να καθρεφτίζει την κοινωνία που ονειρευόμαστε — χωρίς διακρίσεις, χωρίς αποκλεισμούς, με ίσες ευκαιρίες και δικαιοσύνη.
Πρώτη τιμώμενη, η Άντρη Ελευθερίου. Από μικρή βρήκε στη σκοποβολή το πεδίο όπου ταλέντο και επιμονή συναντιούνται. Με συνέπεια και ήθος τίμησε την Κύπρο σε Παγκόσμιες διοργανώσεις και στους Αγώνες της Κοινοπολιτείας, ενώ στους Ολυμπιακούς του Πεκίνου κατέλαβε την 7η θέση, γράφοντας ιστορία για την κυπριακή σκοποβολή. Μα πίσω από τα μετάλλια, η Άντρη κατέκτησε το πιο δύσκολο: μίλησε δημόσια για σεξουαλική κακοποίηση στον χώρο του αθλητισμού. Έσπασε τη σιωπή που προστατεύει τους θύτες, ενθάρρυνε κι άλλες να μιλήσουν, και συνέβαλε στο να λογοδοτήσουν άνθρωποι που για χρόνια κρύβονταν πίσω από τον φόβο των θυμάτων. Με τη στάση της, ανέδειξε την ανάγκη προστασίας, σεβασμού και ασφάλειας στον αθλητισμό, έδωσε φωνή σε όσες και όσους διστάζουν, και ενίσχυσε την κοινωνική ευαισθησία απέναντι στη βία. Για το ήθος, το θάρρος και τις διακρίσεις της — εντός και εκτός γηπέδων — τιμούμε την Άντρη Ελευθερίου ως αθλήτρια που μετέτρεψε την προσωπική δοκιμασία σε δύναμη συλλογική.
Δεύτερη, η Δώρα Κυριάκου — εμβληματική μορφή του κυπριακού στίβου. Για δεκαετίες κράτησε παγκύπρια ρεκόρ στα 200 και 400 μέτρα, υπήρξε βασικό στέλεχος της Εθνικής Ομάδας για πάνω από είκοσι χρόνια και βραβεύτηκε πέντε φορές από την Ένωση Αθλητικογράφων Κύπρου ως Καλύτερη Αθλήτρια. Τιμήθηκε από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή για τη συμβολή της στις γυναίκες και τον αθλητισμό. Όμως η προσφορά της δεν σταμάτησε στον στίβο: υπηρέτησε σε καίριες θέσεις στη Διοίκηση της Κυπριακής Ολυμπιακής Επιτροπής, στην Επιτροπή «Αθλητισμός και Γυναίκα» του ΚΟΑ, στην εκπαιδευτική και κοινωνική δράση, υπήρξε πρέσβειρα «Ευ Αγωνίζεσθαι» και για την Καταπολέμηση της Φτώχειας. Με άλλα λόγια, απέδειξε ότι οι μεγάλες νίκες κερδίζονται και εκτός αγωνιστικών χώρων — εκεί που σχεδιάζονται πολιτικές, θεσπίζονται κανόνες, αλλάζει νοοτροπία.
Τρίτη, η Μαρία Μάρκου — σύμβολο υπέρβασης. Παραολυμπιονίκης στην Άρση Βαρών σε Πάγκο (61–67 κιλά), εκπροσώπησε την Κύπρο στο Τόκιο το 2020 (7η θέση) και στο Παρίσι το 2024 (9η θέση), ενώ το 2025 κατέκτησε αργυρό στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στη Γεωργία, σηκώνοντας 101 κιλά — νέο παγκύπριο ρεκόρ. Η Μαρία δεν είναι πρότυπο μόνο για τις επιδόσεις της. Είναι πρότυπο γιατί εκεί όπου άλλοι θα έβλεπαν τέλος, εκείνη είδε αρχή. Μετατρέπει την καθημερινή πειθαρχία σε αξιοπρέπεια, την προσωπική προσπάθεια σε συλλογική έμπνευση. Την τιμούμε γιατί μας θυμίζει ότι η δύναμη δεν είναι απουσία δυσκολιών — είναι επιμονή μέσα σε αυτές.
Τέταρτη, η Κάλια Παπαδοπούλου — αθλήτρια και προπονήτρια που απέδειξε ότι πάθος, γνώση και αποφασιστικότητα δεν έχουν φύλο. Αγωνίστηκε σε Κύπρο, Ελλάδα και Γαλλία, υπήρξε μέλος της Εθνικής Καλαθόσφαιρας και βραβεύτηκε ως κορυφαία Κυπρία καλαθοσφαιρίστρια. Καταγράφηκε στην ιστορία ως η πρώτη γυναίκα στην Ευρώπη που ανέλαβε ανδρική ομάδα καλαθόσφαιρας. Στάθηκε ισότιμα σε έναν χώρο «παραδοσιακά» ανδρικό, κέρδισε σεβασμό παικτών, αντιπάλων και φιλάθλων και άνοιξε δρόμο για όσες ακολουθούν. Όσοι τη γνωρίζουν λένε πως δεν χρειάζεται μεγάλα λόγια, γιατί «όταν μιλούν τα έργα, οι λέξεις περισσεύουν». Σήμερα, τιμούμε τα έργα της.
Και, τέλος, η Εθνική Ομάδα Ποδοσφαίρου Γυναικών του 2019. Τότε, οι διεθνείς μας έκαναν κάτι που φαινόταν απλό αλλά ήταν βαθιά επαναστατικό: ύψωσαν τη φωνή τους απέναντι σε χρόνιες αδικίες. Αντιμετώπισαν πίεση, αποδοκιμασία, ακόμα και απειλές. Όμως δεν λύγισαν. Με μια συμβολική κίνηση — την παλάμη υψωμένη με το σύμβολο της ισότητας — έβαλαν τον δημόσιο διάλογο στη σωστή θέση: στην ισότητα, στον σεβασμό, στη δίκαιη μεταχείριση. Το ζήτημα έφτασε στη Βουλή, ενεργοποίησε θεσμούς και κοινωνία, ανέδειξε το μέγεθος των διακρίσεων. Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ποδοσφαιριστών (ΠΑΣΠ) στήριξε θεσμικά τη συνέχεια της διεκδίκησης. Το 2020, η FIFPRO τίμησε την ομάδα με το Player Voice Award, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στην προώθηση της ισότητας στο ποδόσφαιρο. Για όλες τις διεθνείς εκείνης της χρονιάς — και για όσες ίσως πλήρωσαν κόστος στην καριέρα τους — οφείλουμε ευγνωμοσύνη. Γιατί αγωνίστηκαν όχι μόνο για τον εαυτό τους αλλά για κάθε κορίτσι που θέλει να σταθεί ισότιμα σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο.
Αγαπητές τιμώμενες — και όλες οι γυναίκες του αθλητισμού: συνεχίστε. Συνεχίστε να τρέχετε, να αγωνίζεστε, να προπονείτε, να στηρίζετε, να εμπνέετε. Κάθε προσπάθεια είναι γέφυρα ανάμεσα στο σήμερα και σε μια κοινωνία πιο δίκαιη. Για εμάς, η απονομή αυτού του Βραβείου δεν είναι απλώς αναγνώριση. Είναι υπόσχεση συνέχειας: θα είμαστε μαζί σας στη διεκδίκηση, στην αλλαγή πολιτικών, στη διάλυση στερεοτύπων, στη δημιουργία ασφαλών, αξιοπρεπών και ισότιμων συνθηκών για όλες.
Κλείνοντας, ας κρατήσουμε τρεις απλές αλήθειες:
Πρώτον, ο αθλητισμός δεν είναι προνόμιο· είναι δικαίωμα.
Δεύτερον, τα κορίτσια μας αξίζουν πρότυπα που να τους μοιάζουν.
Τρίτον, η ισότητα δεν χαρίζεται — κατακτιέται, χτίζεται, προστατεύεται καθημερινά.
Με ευγνωμοσύνη και θαυμασμό, συγχαίρουμε θερμά την Άντρη Ελευθερίου, τη Δώρα Κυριάκου, τη Μαρία Μάρκου, την Κάλια Παπαδοπούλου και την Εθνική Γυναικών Ποδοσφαίρου του 2019. Σας ευχαριστούμε για όσα πετύχατε, για όσα τολμήσατε και για όσα εμπνεύσατε. Μας δείξατε ότι, όταν οι γυναίκες αλλάζουν το παιχνίδι, αλλάζει ολόκληρη η κοινωνία.
Σας ευχαριστώ.