Πολιτιστικό Κέντρο Πάνος Σολομωνίδης- Λεμεσός- 21/10/2022
Το Γυναικείο Κίνημα της ΠΟΓΟ έχει καθιερώσει την απονομή ετήσιου βραβείου
αφιερωμένου αποκλειστικά στις γυναίκες της Κύπρου, Ελληνοκύπριες, Τουρκοκύπριες, Μαρωνίτισσες, Αρμένισσες, και Λατίνες. Γυναίκες που με την δράση τους και την προσφορά τους άνοιξαν δρόμους για την κατάκτηση της ισοτιμίας των δύο φύλων σε όλους τους τομείς της ζωής, στην κοινωνία, στην πολιτική, στον πολιτισμό, στα κοινά, στον αθλητισμό. Γυναίκες που συνεχίζουν να διεκδικούν και να αγωνίζονται για την ειρήνη, την ισότητα, την δικαιοσύνη.
Το Βραβείο φέρει το όνομα δύο πρωτοπόρων γυναικών της κυπριακής Αριστεράς και του γυναικείου κινήματος, της Κλειώς Χριστοδουλίδου και της Κατίνας Νικολάου. Η Κλειώ Χριστοδουλίδου και η Κατίνα Νικολάου, υπήρξαν οι πρώτες γυναίκες που εντάχθηκαν στο Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου κατά τη δεκαετία του 1920 και ολόκληρη η πορεία τους ήταν ταυτισμένη με τους αγώνες για την οργάνωση των εργαζόμενων γυναικών, για τα δικαιώματα των γυναικών στη μόρφωση, στη δουλειά, στην οικογένεια, στην κοινωνία, για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας βασισμένης στην κοινωνική ισότητα και στην ισοτιμία των φύλων. Η θεσμοθέτηση του Βραβείου Προσφοράς «Κατίνας Νικολάου – Κλειώς Χριστοδουλίδου» αποτελεί πέρα από την αναγνώριση της πολύχρονης προσφοράς τους, τη δική μας μικρή συμβολή για να παραμείνει αυτή άσβεστη στη συλλογική μνήμη και συνείδηση.
Το Βραβείο Προσφοράς «Κλειώ Χριστοδουλίδου-Κατίνα Νικολάου» στοχεύει να συμβάλει στην αναγνώριση γυναικών της Κύπρου, οι οποίες με το έργο και τη δράση τους συνέβαλαν ή συμβάλλουν στην ανατροπή αναχρονιστικών αντιλήψεων για το ρόλο και τις δυνατότητες των γυναικών, στη συλλογική πρόοδο του γυναικείου φύλου και στους αγώνες του γυναικείου κινήματος στην Κύπρο.
Η θεσμοθέτηση αυτού του βραβείου μας δίνει την ευκαιρία να τιμήσουμε γυναίκες από όλο το φάσμα της κοινωνίας της Κύπρου είτε βρίσκονται στη ζωή ή έχουν αποβιώσει, γυναίκες πρότυπα με τι οποίες μπορεί να ταυτιστεί κάθε γυναίκα. Για να μάθουν οι γενιές που έρχονται ότι υπήρξαν τέτοιοι άνθρωποι, που – ανεξάρτητα από τη ροή της ιστορίας – βάδισαν στη ζωή τους με όραμα για έναν κόσμο που θα ανέβαζε τον άνθρωπο στο ύψος του προορισμού του. Να ζήσει με δικαιοσύνη, με αδελφοσύνη, με ανθρωπιά, μέσα σε μια πανανθρώπινη ειρήνη. Και αφιέρωσαν τη ζωή τους στο όραμα αυτό.
Μπορεί σε κάποιο βαθμό η αντίληψη μας να «παραφωνεί» σε σχέση με την εικόνα που μας έχει επιβληθεί για την «πετυχημένη γυναίκα» και το ηθικολογικό αφήγημα που η σύγχρονη εποχή και το σύστημα έχουν φτιάξει για τις γυναίκες, χωρίς τις γυναίκες.
Το βραβείο έχει καθιερωθεί το 2017 και έχει απονεμηθεί μέχρι τώρα στην Φωφώ Βασιλείου[SC1] , στην Ανδρούλα Χριστοφίδου Henriques, ιδρύτρια της οργάνωσης Cyprus Stop Trafficking και την αείμνηστη Φανή Ολυμπίου, πρώτη Γραμματέα της ΠΟΓΟ, στην Ελέγκω Παρτζιήλη, 1η Πρόεδρο της ΠΟΓΟ και στην Χριστίνα Δημητριάδου, τέως ΓΓ της ΠΟΓΟ, στην τουρκοκύπρια δημοσιογράφο Σεβκιούλ Ολουτάγκ και στη Χριστίνα Σολωμή -Πατσιά για το έργο τους στο θέμα των αγνοουμένων, στην ποιήτρια Έλλη Παιονίδου και στην πολιτική ακτιβίστρια Αγάθη Χριστοδουλίδου.
Το φετινό βραβείο είναι το 6ο Βραβείο και αποφασίστηκε να απονεμηθεί στην Τασούλλα Χατζητοφή, πολιτιστική ακτιβίστρια και στην εγκλωβισμένη Αθηνά Ζάουρα.
«Όσα λεφτά και να κάνω, όσο ψηλά και να φτάσω, όσους τίτλους και τιμές να αποκτήσω, εγώ ξέρω ότι είμαι μια Βαρωσιωτού και μέχρι την τελευταία μου πνοή θα πολεμώ για το δικαίωμα του κάθε πρόσφυγα να έχει την επιλογή να επιστρέψει στο σπίτι του».
Η παθιασμένη Κύπρια, η πληγωμένη προσφυγοπούλα από το Βαρώσι -όπως χαρακτηριστικά αποκαλεί τον εαυτό της- είναι ταυτόχρονα και μία πετυχημένη επιχειρηματίας, ευαίσθητη σύζυγος, περήφανη μητέρα τριών παιδιών αλλά και διεθνώς αναγνωρισμένη ως ατρόμητη «Κυνηγός Εικόνων».
«Είμαι γυναίκα που υπερασπίζομαι τα ανθρώπινα δικαιώματα και ο επαναπατρισμός των θησαυρών της Κύπρου ήταν τρόπος για να λέω την ιστορία του λαού μου».
Η Τασούλα Χατζητοφή γεννήθηκε στην Αµµόχωστο της Κύπρου. Το 1974 αναγκάστηκαν µε την οικογένειά της να εγκαταλείψουν τον τόπο τους εξαιτίας του προδοτικού πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής και αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές της, εγκαταστάθηκε στη Χάγη. Διετέλεσε επίτιμη πρόξενος της Κύπρου στην Ολλανδία και αφιέρωσε πάνω από δύο δεκαετίες στην ανάκτηση της κλεµµένης πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς της πατρίδας μας.
Το 2012 δημιούργησε την Μη Κυβερνητική Οργάνωση WALKOFTRUTH «διαδρομή της αλήθειας», µε αποστολή την ενθάρρυνση των πολιτών να εµπλέκονται ενεργά στην προστασία της πολιτιστικής τους κληρονοµιάς και την ευαισθητοποίηση για τη σηµασία της διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς σε εμπόλεμές περιοχές. Έχει διοργανώσει επισκέψεις και ομιλίες στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στο σπίτι των Λόρδων στην Αγγλία, στο δημαρχείο του Λονδίνου κ.α. Οργάνωσε ομιλίες και συνέδρια σε πανεπιστήμια όπως το Χάρβαρντ, Φλέτσερ, UCLA, New York University, κλπ. όπου παρουσιάστηκε το βιβλίο «Η κυνηγός εικόνων». Δημιούργησε ένα δίκτυο εθελοντών (Culture Crime Watchers Worldwide, CCWW), (Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Πολιτιστικού Εγκλήματος) για να παρακολουθούν τις δημοπρασίες και να παρεμβαίνουν εντοπίζοντας κλεμμένες αρχαιότητες από τη Συρία, την Υεμένη, το Αφγανιστάν. Τώρα, σε συνεννόηση με το e-bay, έχουν οργανώσει μια ευέλικτη πλατφόρμα για τη συστηματική παρακολούθηση του λαθρεμπορίου
Συνοπτικά αυτή είναι η Τασούλα Χατζηττοφή. Ανάμεσα σε αυτές τις γραμμές όμως θα βρεις την Τασούλα που δεν έπαψε στιγμή να αγωνίζεται για τον τόπο της. Συνειδητοποιείς πως δεν είναι απλώς μια πετυχημένη επιχειρηματίας, αλλά μια δυναμική και μαχητική γυναίκα, η οποία έγινε διεθνώς γνωστή για τη μάχη που κέρδισε στο Μόναχο κατά των λαθρεμπόρων που λυμαίνονται τους αρχαιολογικούς μας θησαυρούς.
Τη χαρακτήρισαν θηλυκό Ιντιάνα Τζόουνς, κατάσκοπο, πράκτορα. Αφού είναι η γυναίκα που κατόρθωσε να ξηλώσει ένα πολύπλοκο δίκτυο λαθρεμπόρων και να επαναπατρίσει κλεμμένους θησαυρούς της Κύπρου και άλλων χωρών, αλλάζοντας διεθνώς τη νομοθεσία για το λαθρεμπόριο, και μάλιστα με κίνδυνο τη ζωή της.
Η συμμετοχή της σε διεθνή φόρα, η φιλοξενία συνεντεύξεων της σε διεθνή ΜΜΕ συνέβαλε στο να ακουστεί το δράμα της Κύπρου σε αυτιά που αποφεύγουν την ανάμειξη στην πολιτική, που η παρουσίαση της προσωπικής ιστορίας της, ευαισθητοποίησε ανθρώπους σε θέσεις κλειδιά, που άκουσαν την αγωνία της Τασούλας που συνεχίζεται για 48 χρόνια, την αδικία που συντελείται σε βάρος της πατρίδας της: «Είμαι πρόσφυγας από την Αμμόχωστο… Το σπίτι μου είναι στην περίκλειστη πόλη, στην οδό Εσπερίδων 41. Είναι ο παράλληλος δρόμος της Κέννεντι από το στενό της εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού προς τον Άγιο Μέμνωνα. Ήμουν 14 χρονών όταν έγινε η εισβολή».
Με αυτή την εισαγωγή υψώνει τη φωνή της μέχρι σήμερα όταν βρίσκεται σε διεθνείς οργανισμούς και δικαστήρια διεκδικώντας κλεμμένους πολιτιστικούς θησαυρούς. Ο τρόμος και τα βιώματα της τουρκικής εισβολής είναι βαθιά χαραγμένα στη μνήμη και στη ψυχή της. Ο επαναπατρισμός των κλεμμένων πολιτιστικών μας θησαυρών είναι ο δικός της «πόλεμος» και αγώνας. Όπως λέει η ίδια «Δεν μπορώ να πάω σπίτι μου, αλλά διεκδικώ οι θησαυροί μας να επιστρέψουν σπίτι τους».
Για αυτό αποφάσισε να πάρει τη δικαιοσύνη στα χέρια της και να γίνει «Κυνηγός των Εικόνων». Και έγινε πραγματικά, πέραν του ότι αυτός είναι και ο τίτλος του βιβλίου της. Κυνηγώντας κλεμμένες εικόνες και άλλους αρχαιολογικούς θησαυρούς έθεσε σε αρκετές περιπτώσεις τη ζωή της σε κίνδυνο. Ταξίδευσε σε όλο τον κόσμο, μπήκε σε περιπέτειες προκειμένου να εκτεθούν απατεώνες και λαθρέμποροι αρχαιοτήτων και να αποσπάσει από αυτούς ψηφιδωτά, μωσαϊκά και εικόνες που είχαν κλαπεί από τα κατεχόμενα. Αυτός ο αγώνας επαναφέρει στη μνήμη της τα σπαράγματα της ευτυχισμένης ζωής στην Αμμόχωστο και αντισταθμίζει προσωρινά τον πόνο που προκαλεί ο εκτοπισμός.
Αυτή είναι η Τασούλα Χατζηττοφή που το Γυναικείο Κίνημα της ΠΟΓΟ αποφάσισε να τιμήσει με το 6ο βραβείο Γυναικείας Προσφοράς «Κλειώ Χριστοδουλίδου και Κατίνα Νικολάου». Γιατί είναι μια γυναίκα που ξέφυγε από τα στερεότυπα, που μπήκε μπροστά στον αγώνα της Κύπρου, ανέλαβε πρωτοβουλίες, συνέβαλε με το δικό της τρόπο στη διεθνοποίηση του εθνικού μας προβλήματος, που απαίτησε δικαίωση και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάθε ανθρώπου, που βροντοφώναξε την αδικία σε βάρος του κυπριακού λαού στο σύνολο του, που ευαισθητοποίησε με την αγωνιστικότητα και την προσωπική της ιστορία.
Με αυτό το βραβείο εκφράζουμε στην Τασούλα Χατζηττοφή την εκτίμηση του Γυναικείου Κινήματος της ΠΟΓΟ που φέτος συμπληρώνει 72 χρόνια ζωής και δράσης για ισοτιμία, πρόοδο και ευημερία σε μια ελεύθερη και επανενωμένη Κύπρο.
Η Αθηνά Ζάουρα το γένος Χατζηγιάννη, γεννήθηκε στις 19/3/1933 στην Αγία Τριάδα Γιαλούσας Το 1950 παντρεύτηκε το Μιχάλη Ζάουρα και δημιούργησαν τη δική τους οικογένεια που αποτελείται από 6 παιδιά, και τώρα 12 εγγόνια και 4 δισέγγονα. Η Αθηνά ήταν σύζυγος, οικοκυρά, αγρότισσα, μα πάνω από όλα μάνα. Είχε την κύρια ευθύνη για το μεγάλωμα των παιδιών αφού ο σύζυγος της ήταν υπεύθυνος του Συνεργατικού παντοπωλείου και παράλληλα ήταν στέλεχος της Αριστεράς με ιδιαίτερα πρωταγωνιστικό ρόλο στην επίλυση προβλημάτων και την ανάπτυξη της μικρής κοινότητας της Αγίας Τριάδας.
Η ζωή της Αθηνάς στην Αγία Τριάδα κυλούσε ανάμεσα στις καθημερινές δυσκολίες των γεωργικών ασχολιών, στο μεγάλωμα των παιδιών αλλά πάντα δίπλα στο σύζυγο της στους αγώνες των αγροτών και του λαϊκού κινήματος αφού το σπίτι τους ήταν ο τόπος συγκέντρωσης και χώρος για συνεδρίες και άλλες δραστηριότητες.
Δυστυχώς το προδοτικό πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή άλλαξε τη ζωή τους όπως και όλων των συγχωριανών τους όπως και χιλιάδων άλλων συμπατριωτών μας. Με δική τους συνειδητή απόφαση παρέμειναν εγκλωβισμένοι στο χωριό τους με στόχο να συμβάλουν με την παρουσία τους στη διατήρηση των χωριών τους με την ελπίδα της σύντομης επίλυσης του κυπριακού και της επιστροφής όλων στα σπίτια τους.
Η απόφαση αυτή ήταν καθοριστική και για άλλους εγκλωβισμένους. Η οικογένεια Ζάουρα έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στο χωριό και η παραμονή τους ενθάρρυνε και άλλους χωριανούς να παραμείνουν. Ήταν τότε που μπήκε στο λεξιλόγιο της καθημερινότητας αλλά και της πολιτικής ορολογίας η λέξη εγκλωβισμένος. Που χρειαζόταν να εξηγήσουμε και συνεχίζουμε να εξηγούμε σε διεθνή φόρα και άλλους οργανισμούς τι σημαίνει εγκλωβισμένος. Να εξηγήσουμε την αυτοθυσία αυτών των ανθρώπων, να ζουν καθημερινά την τουρκική κατοχή σε όλες τις πτυχές της ζωής τους. Να εξηγήσουμε την αυτοθυσία τους να στερηθούν τα παιδιά τους, να στερηθούν μια καλύτερη ζωή προσμένοντας καρτερικά την πολυπόθητη λύση που θα έδιωχνε τον εισβολέα και θα επανένωνε την πατρίδα μας. Αυτό σημαίνει εγκλωβισμένος και όχι μόνο άνθρωποι που βρίσκονται περικυκλωμένοι ή αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο και άλλα συνώνυμα της λέξης που θα βρούμε στα λεξικά.
Όλα τα πιο πάνω περικλείονται στη ζωή της οικογένειας Ζάουρα. Τα δύο μεγάλα παιδιά το 1974 βρίσκονταν ήδη στο εξωτερικό για σπουδές. Ο τρίτος 17 χρονών συνελήφθη αιχμάλωτος και ένα χρόνο μετά εκδιώχθηκε στις ελεύθερες περιοχές. Το 1976, το 1978 και το 1980 έφυγαν διαδοχικά οι 3 μικρές κόρες της οικογένειας. Σε ηλικία 12 χρονών, η μια μετά την άλλη, αφού αποφοιτούσαν από το Δημοτικό Σχολείο της Αγίας Τριάδας, έρχονταν στις ελεύθερες περιοχές για να συνεχίσουν το σχολείο. Το σπίτι της Αθηνάς που ήταν γεμάτο παιδιά, βρέθηκε να είναι άδειο και οι γονείς να ζουν με την αγωνία για το πού βρίσκονται τα παιδιά τους. Μπορεί ο καθένας να αναλογιστεί τα 12χρονα κορίτσια μόνα τους, να προσπαθούν να επιβιώσουν, χωρίς καμμιά επικοινωνία με τους γονείς, χωρίς δικαίωμα να τους επισκεφτούν και να προσποιούνται ότι όλα ήταν μια χαρά για να μην τους στεναχωρούν και να τους στηρίζουν στην απόφαση τους να παραμείνουν στο χωριό.
Έτσι έλεγαν τα μηνύματα που έστελναν μέσω του Ερυθρού Σταυρού και της εκπομπής του ΡΙΚ. Ο Γιάννης, η Μαρία, η Κατίνα και τόσοι άλλοι, «πληροφορούν τους γονείς τους ότι είναι καλά». Για πολλά χρόνια ακούγαμε όλοι τέτοια μηνύματα από το ραδιόφωνο, αλλά για κάποιους αυτά τα στερεότυπα μηνύματα περίκλειαν την αγωνία και τον πόνο της προσμονής. Δεν μπορεί να μην συγκλονίζει το μήνυμα «Είμαι η Κατίνα Ζάουρα και πληροφορώ τους γονείς μου ότι παντρεύτηκα». Μπορείς να αναλύσεις τις καταστάσεις που βίωνα αυτά τα κορίτσια μόνα τους; Υπάρχει τρόπος να βάλεις στο χαρτί όσα βίωσαν όλα τα παιδιά των εγκλωβισμένων μόνα τους στις ελεύθερες περιοχές;
Παρόλα αυτά, άντεξε η Αθηνά, κυρίως τα δύσκολα χρόνια που δεν επιτρεπόταν η επικοινωνία, ή χρειαζόταν μήνες για να εξασφαλίσεις άδεια για επίσκεψη. Όταν άνοιξαν τα οδοφράγματα και υπήρχε η δυνατότητα επικοινωνίας, το Γυναικείο Κίνημα της ΠΟΓΟ βρέθηκε δίπλα στους εγκλωβισμένους με συχνές επισκέψεις για ενημέρωση για την κατάσταση που βιώνουν, για να τους στηρίξουμε και να τους ενδυναμώσουμε με το ενδιαφέρον και την παρουσία μας, με τις προσπάθειες μας να επιλυθούν προβλήματα που σχετίζονταν με την υγεία τους, την φροντίδα αφού οι περισσότεροι είναι ηλικιωμένοι, με την αντιμετώπιση των στεγαστικών τους συνθηκών, τη διανομή τροφίμων, τη λειτουργία των εκπαιδευτηρίων του Ριζοκαρπάσου, τη βελτίωση της επικοινωνίας με τις ελεύθερες περιοχές και τόσα άλλα κοινωνικά προβλήματα που δημιούργησε ο εγκλωβισμός.
Σε όλες αυτές τις επισκέψεις το σπίτι της οικογένειας Ζάουρα ήταν πάντα ανοικτό και η Αξιοσέβαστη μας Αθηνά έτοιμη να μας φιλοξενήσει με τα φαγητά και γλυκά της αλλά και για μια ανάσα από το μακρινό ταξίδι. Να οργανώσει στο σπίτι της συγκέντρωση με καλεσμένες και άλλες εγκλωβισμένες ενώ τα τελευταία χρόνια που αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας το ρόλο αυτό ανέλαβε η επίσης εγκλωβισμένη Μαίρη Παντελή.
Αυτή είναι η Αθηνά Ζάουρα, η μάνα, η συγχωριανή, η εγκλωβισμένη, η αγωνίστρια. Το Γυναικείο Κίνημα της ΠΟΓΟ, στο πρόσωπο της τιμά όλες τις εγκλωβισμένες που στερήθηκαν τα παιδιά τους, τις οικογένειες τους, τις χαρές τους, στερήθηκαν μια καλύτερη και ανέμελη ζωή μακριά από την μπότα του κατακτητή, που ο αγώνας για τη λύση του Κυπριακού και επιστροφή δεν είναι σύνθημα αλλά καθημερινή πράξη αντίστασης και επιμονής για ένα καλύτερο μέλλον σε μια επανενωμένη πατρίδα. Ένας αγώνας που γίνεται χωρίς λόγια, καρτερικά και με τη στάση ζωής τους.
Από μέρους του Γυναικείου Κινήματος της ΠΟΓΟ σας ευχαριστούμε για όσα έχετε προσφέρει στον τόπο σας!
[SC1]Δε θα βάλεις ιδιότητα;