Κεντρική Εκδήλωση προς τιμή της Διεθνούς Ημέρας Γυναίκας – Πλατεία Ελευθερίας, Λευκωσία
Αγαπητές φίλες και φίλοι,
Βρεθήκαμε σήμερα εδώ για να γιορτάσουμε τις κατακτήσεις των γυναικών. Για να τιμήσουμε αυτές που βρέθηκαν μέσα στους ταξικούς, μαζικούς, οργανωμένους αγώνες για αξιοπρέπεια, για δικαιώματα, για ζωή χωρίς εκμετάλλευση. Για να στρέψουμε τη σκέψη σε όλες τις γυναίκες που αντιμετωπίζουν τα εμπόδια που θέτει στο δρόμο τους η πατριαρχία και ο καπιταλισμός. Σε κάθε τους ρόλο, με κάθε τους ιδιότητα.
Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να υψώσουμε ακόμη πιο δυνατά τη φωνή για τα αιτήματα μας και τις διεκδικήσεις μας, κι ας γνωρίζουμε καλά πως είναι παράταιρη η εποχή για το δίκιο.
Αγαπητές φίλες και φίλοι,
Κανένα από τα αιτήματα μας δεν μπορεί να βρει έδαφος υπό την απειλή του πολέμου. Πολλοί αναφέρονται στα καταπατημένα δικαιώματα των γυναικών στο Ιράν και έχουν δίκαιο καθώς οι γυναίκες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στις βασικές τους ελευθερίες – από την υποχρεωτική μαντίλα και τις διακρίσεις στο οικογενειακό δίκαιο μέχρι τη βίαιη καταστολή όσων τολμούν να διαμαρτυρηθούν, όπως έδειξε τραγικά και η υπόθεση της Mahsa Amini.
Αλλά είναι τεράστια υποκρισία να ισχυρίζονται ότι ο πόλεμος αυτός που ξεκίνησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, γίνεται για τα δικαιώματα των γυναικών ή τα ανθρώπινα δικαιώματα αν σκεφτούμε ότι στις ίδιες τις ΗΠΑ υπάρχουν σοβαρά πισωγυρίσματα σε κατακτήσεις των γυναικών, όπως το δικαίωμα στην άμβλωση, όταν βρίσκεται στην εξουσία ένας άνθρωπος που σήμερα διερευνάται για συμμετοχή σε δίκτυο σεξουαλικής κακοποίησης ανήλικων κοριτσιών.
Ακόμη περισσότερο όταν οι ΗΠΑ διατηρούν συμμαχίες με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία όπου υπάρχει το σύστημα ανδρικής κηδεμονίας το οποίο αποφασίζει για τη ζωή κάθε γυναίκας και κάθε κοριτσιού. Όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν όπου το νομικό πλαίσιο επιτρέπει επιεική μεταχείριση στις γυναικοκτονίες αφού θεωρούνται «εγκλήματα τιμής».
Δεν μπορούμε να ακούμε πως έσπευσε να σώσει τις γυναίκες στο Ιράν το Ισραήλ που άφησε στο πέρασμα τους χιλιάδες νεκρές Παλαιστίνιες, άμαχες γυναίκες σε σχολεία, σε πανεπιστήμια, στα ίδια τους τα σπίτια.
Γνωρίζουμε καλά πως κι αυτός ο πόλεμος γίνεται για την εξυπηρέτηση των ιμπεριαλιστικών τους συμφερόντων. Για την απόκτηση περισσότερων κοιτασμάτων ενέργειας και ακόμη περισσότερου κέρδους.
Ως Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ βρεθήκαμε διαχρονικά στο πλευρό του ΑΚΕΛ και του Λαϊκού Κινήματος στους αγώνες για ειρήνη, για την απαλλαγή της χώρας μας από τις Βρετανικές βάσεις που σκορπίζουν τον τρόμο και τον θάνατο.
Με τη σκέψη στις γυναίκες θύματα του πολέμου, στην Κύπρο και σε κάθε γωνιά του κόσμου, αυτό θα συνεχίσουμε να κάνουμε. Να απαιτούμε ειρήνη! Γιατί είναι η προϋπόθεση για την ισότητα, την κοινωνική δικαιοσύνη, τη δημοκρατία.
Αγαπητές φίλες κι αγαπητοί φίλοι,
Η μέρα της Μαρίας ξεκινά πάντα στις 6. Σηκώνεται βιαστικά, ρίχνει λίγο νερό στο πρόσωπο της κι αμέσως τρέχει να συμμαζέψει. Να απλώσει τα ρούχα που έβαλε στο πλυντήριο χτες βράδυ. Κι ύστερα τρέχει στην κουζίνα. Να ετοιμάσει πρωινό και κολατσιό για τα παιδιά, για την ίδια, για τον άντρα της. Να ελέγξει ξανά τις τσάντες τους. Να βεβαιωθεί πως έχει έτοιμα όσα θα χρειαστούν το βράδυ για φτιάξει ξανά φαγητό για όλους.
Τρέχει να ξυπνήσει τα παιδιά. Ο Αντρέας, έφυγε ήδη για τη δουλειά και ποιος ξέρει τι ώρα θα επιστρέψει. Είναι κι εκείνη η προαγωγή που πρέπει να πάρει. Όχι πως θα γίνουν πλούσιοι αλλά η δόση για το δάνειο βγαίνει δύσκολα, τους τσάκισε η ακρίβεια, το ρεύμα, τα καύσιμα. Οι δραστηριότητες των παιδιών όλο κι ακριβαίνουν. Κάπως πρέπει να αυξηθούν τα εισοδήματα τους.
Κλείνει την πόρτα πίσω της στις 7:30. Ο μικρός στο χέρι, η μικρή στην αγκαλιά. Τους αφήνει βιαστικά στο σχολείο. Θα τους πάρει η μάνα της γύρω στις 3. Πως να μπορέσει να τους πάρει η ίδια; Το καλύτερο σενάριο είναι να φύγει στις 6 από τη δουλειά. Έψαξε για παιδική λέσχη αλλά όπως της είπαν έκλεισε. Ευτυχώς που έχει καλά τους γονείς της. Τι να πει κι η Χριστίνα που έχει να φροντίσει κι αυτούς! Στο δρόμο για το γραφείο σκέφτεται πως κι η μάνα της τα ίδια τρεχάματα είχε 40 χρόνια πριν. Κάποιοι λεν πως είναι καλύτερα τα πράγματα σήμερα. Σκέφτεται πως όντως έχει περισσότερα δικαιώματα. Ίσως και να έχει περισσότερη βαρύτητα ο λόγος της μέσα στο σπίτι, στην οικογένεια, στη δουλειά. Κάποιες γυναίκες ανέβηκαν ψηλά, κάνουν σημαντική καριέρα. Κι αυτή θα μπορούσε, έχει πτυχίο, μεταπτυχιακό. Μικρή το ήθελε πολύ. Να βρεθεί σε μια θέση διοίκησης σε μια εταιρεία. Ξέρει όμως πως αυτές που καταφέρνουν να ανέβουν ψηλά, έχουν στην πλειοψηφία τους όλα αυτά που την περιορίζουν λυμένα. Οικιακή βοηθό, νταντά για τα παιδιά, την ευχέρεια να μην ξημεροβραδιάζονται στις δουλειές και στο μαγείρεμα.
Στο γραφείο δίνει το 100% της. Κι άλλες γυναίκες γύρω της έχουν τα ίδια βάρη αλλά έρχονται εκεί περιποιημένες κι έτοιμες να βγάλουν την μέρα. Δεν έχει δικαίωμα να μην είναι καλά. Στα κλεφτά διαβάζει τα μηνύματα από το σχολείο των παιδιών. «Αύριο, δεν θα δεχτούμε στο σχολείο όσα παιδιά δεν έχουν αρνητικό τεστ. Υπάρχει μεγάλη επιδημία.». Τη λούζει κρύος ιδρώτας. Σκέφτεται πως θα βολέψει μες το δρόμο της για το σπίτι και το φαρμακείο και το σουπερμαρκετ. Σκέφτεται που θα τα αφήσει σε περίπτωση που είναι θετικά. Δεν μπορεί να βάλει πάλι άδεια. Δεν μπορεί να τα φορτώσει ξανά στην μάνα της. Για να μην την νικήσει το άγχος απορρίπτει αυτή τη σκέψη. Σκέφτεται μόνο πως αυτή τη φορά θα είναι αρνητικά.
Στις 6 φεύγει από το γραφείο. Στο δρόμο για το σπίτι παίρνει ένα μήνυμα. Την καλούν σε μια συγκέντρωση για τον πόλεμο. Θυμάται όταν ήταν φοιτήτρια πως ήταν πάντα εκεί. Σε πορείες, σε εκλογές, σε κινητοποιήσεις. Τώρα που τέτοιος χρόνος;! Παίρνει τα παιδιά. Η γιαγιά κι ο παππούς τους, μακάρι να είναι καλά, τα πήραν στις δραστηριότητες. Και τώρα τρεχάλα στο σπίτι. Να διαβάσουν λίγο τα μαθήματα τους ενώ εκείνη μαγειρεύει. Να έρθει ο Αντρέας, να κάνουν μπάνιο, να διαβάσουν ένα παραμύθι πριν τον ύπνο. Αν δεν την πάρει ο ύπνος στο κρεβάτι των παιδιών, θα διπλώσει κάτι ρούχα, θα συμμαζέψει λίγο το καθιστικό. Οι υπόλοιπες δουλειές θα γίνουν το Σαββατοκύριακο και μάλλον θα μείνει πάλι πίσω εκείνη η βόλτα με τις φίλες της.
Θα κάτσει για μισή ώρα στον καναπέ, να δει τον άντρα της, να μιλήσουν. Πως πήγε σήμερα η δουλειά; Είχε κανένα νέο από εκείνη την παλιά παρέα;
Η μέρα θα ξεκινήσει πάλι ξανά στις 6 και θα είναι η ίδια: δύσκολη κι απαιτητική!
Φίλες και φίλοι,
Αυτή η ιστορία που μόλις αφηγήθηκα αποτυπώνει την τυπική μέρα μίας γυναίκας. Και υπογραμμίζει μια μεγάλη αδικία: την αόρατη εργασία των γυναικών.
Η εργασία στο σπίτι. Η φροντίδα των παιδιών. Η φροντίδα των ηλικιωμένων. Η φροντίδα των ανθρώπων με αναπηρίες. Η καθημερινή συναισθηματική, πρακτική και οργανωτική δουλειά που κρατά τις οικογένειες όρθιες και την κοινωνία σε λειτουργία. Η επιπλέον βάρδια στο σπίτι, που έρχεται μετά την 8ωρη ή 10ωρη εργασία. Αυτό είναι το ζήτημα που επιλέξαμε ως ΠΟΓΟ να αναδείξουμε φέτος με αφορμή την 8η του Μάρτη για πολύ σημαντικούς πολιτικούς λόγους.
Η εργασία αυτή αντιστοιχεί παγκοσμίως σε 16 δισεκατομμύρια ώρες καθημερινά και, αν αποτιμηθεί οικονομικά, αγγίζει τα 11 τρισεκατομμύρια δολάρια. Στην Κύπρο, σχεδόν οι μισές γυναίκες αφιερώνουν καθημερινά περισσότερες από πέντε ώρες την ημέρα στη φροντίδα παιδιών, ενώ η πλειοψηφία ασχολείται καθημερινά με το νοικοκυριό.
Αυτή η εργασία είναι αόρατη, αλλά η αδικία που γεννά είναι απόλυτα ορατή. Γιατί αυτή η απλήρωτη εργασία είναι ο βασικός λόγος που εκατομμύρια γυναίκες μένουν εκτός αγοράς εργασίας. Είναι ο λόγος που δουλεύουν μερική απασχόληση, που έχουν χαμηλότερους μισθούς, χαμηλότερες συντάξεις, λιγότερο ελεύθερο χρόνο, λιγότερη συμμετοχή στα κοινά.
Και δεν είναι όλες οι γυναίκες στην ίδια θέση. Το βάρος πέφτει κυρίως στις γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων, στις μονογονιούς, στις χαμηλόμισθες, στις μετανάστριες.
Αυτή η ανισότητα είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών. Πολιτικών που μεταφέρουν το κόστος της φροντίδας από το κράτος στις οικογένειες και τελικά στις γυναίκες.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το ερώτημα: Πόσες ανέξοδες υποσχέσεις θα δοθούν ακόμα; Πόσα ακόμη σχέδια δράσης θα ανακοινωθούν; Πόσες ακόμη εξαγγελίες θα ακούσουμε; Γιατί δεν υπάρχουν επαρκείς δομές φροντίδας παιδιών, ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία; Γιατί δεν εφαρμόζεται η νομοθεσία για την ίση αμοιβή; Γιατί οι θεσμοί συνεχίζουν να αναπαράγουν σεξισμό και προκαταλήψεις; Γιατί δεν μας απασχολεί ουσιαστικά η περιορισμένη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια σφαίρα;
Η ισότητα δεν θα έρθει με ευχές. Η νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται πολιτική βούληση, πόροι και πράξεις. Πράγματα που δεν βλέπουμε τα τελευταία χρόνια.
Ως Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ απαιτούμε αναγνώριση της απλήρωτης εργασίας ως κοινωνικά αναγκαίας εργασίας, ζητούμε ενίσχυση από το κράτος με δομές που να μας απαλλάσσουν από τα δυσβάσταχτα βάρη. Είναι αναγκαίο να ληφθούν άμεσα μέτρα για την προώθηση της ισότιμης συμμετοχής των ανδρών στη φροντίδα με την ενίσχυση της άδειας και του επιδόματος πατρότητας, να προωθηθούν μέτρα για καταπολέμηση των έμφυλων στερεοτύπων που μας εγκλωβίζουν, να δοθεί κρατική στήριξη στις γυναίκες που ζουν σε πιο ευάλωτες συνθήκες.
Συναγωνίστριες και συναγωνιστές,
Γνωρίζουμε καλά σε ποια εποχή ζούμε. Βλέπουμε τον πλούτο που συγκεντρώνεται στα χέρια ελάχιστων, την ώρα που η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων παλεύει καθημερινά για να τα βγάλει πέρα. Η ακρίβεια, τα ενοίκια και το αυξανόμενο κόστος ζωής πιέζουν ιδιαίτερα τα λαϊκά στρώματα, περισσότερο τις γυναίκες, την ίδια στιγμή που το κοινωνικό κράτος αποδυναμώνεται, οι δημόσιες υπηρεσίες υποβαθμίζονται και οι ανάγκες μεταφέρονται όλο και περισσότερο στις πλάτες των ίδιων των πολιτών.
Ταυτόχρονα, η άνοδος της ακροδεξιάς επιτίθεται ανοιχτά στα δικαιώματα των γυναικών, επιχειρώντας να περιορίσει ξανά τον ρόλο τους στο σπίτι και να θέσει υπό αμφισβήτηση θεμελιώδη δικαιώματα και κατακτήσεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ανισοτήτων και κοινωνικών πιέσεων, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε και την αγωνία για τη μοιρασμένη μας πατρίδα.
Το Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ επιμένει στην ανάγκη επανέναρξης ουσιαστικών συνομιλιών για λύση στη συμφωνημένη βάση, που θα οδηγήσει σε μια Κύπρο ελεύθερη, επανενωμένη και αποστρατιωτικοποιημένη, μια γέφυρα ειρήνης στην περιοχή. Γιατί η επανένωση του τόπου και του λαού μας αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε οι γυναίκες της Κύπρου να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να διεκδικήσουν την ουσιαστική ισότητα.
Σε αυτές τις συνθήκες επιμένουμε στους συλλογικούς αγώνες γιατί γνωρίζουμε πως μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να ελπίζουμε σε καλύτερες μέρες. Με αφορμή την 8η του Μάρτη ανασκοπούμε τους αγώνες μας. Αγώνες που οδήγησαν σε κατακτήσεις: το δικαίωμα των γυναικών στην εργασία, στη βελτίωση των όρων δουλειάς, στο δικαίωμα στη ψήφο, στον εκσυγχρονισμό του οικογενειακού δικαίου, στην προστασία της μητρότητας, στην ποινικοποίηση όλων των μορφών βίας έναντι των γυναικών, τη θέσπιση νομοθεσίας για την ίση αμοιβή. Και καλούμε όλες τις γυναίκες της Κύπρου να ενταχθούν στις γραμμές μας για να διεκδικήσουμε συλλογικά και να κερδίσουμε ακόμη περισσότερα
Βέβαια γνωρίζουμε πως ο αγώνας για την ισότητα των φύλων είναι βαθιά πολιτικός. Πρέπει να πούμε πως όσα δικαιώματα έχουν οι γυναίκες της Κύπρου σήμερα οφείλονται στους αγώνες του ΑΚΕΛ και της Αριστεράς, εντός και εκτός Βουλής. Ως Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ παίρνουμε θέση σε αυτές τις εκλογές για να δυναμώσει η φωνή των γυναικών και της κοινωνίας μέσα στη Βουλή. Στεκόμαστε στις γραμμές του ΑΚΕΛ και της Αριστεράς για να δυναμώσει η φωνή των πολλών, η φωνή των απλών καθημερινών ανθρώπων.
Αγαπητές φίλες/ Αγαπητοί φίλοι,
Ο δρόμος για την ισότητα και την ισοτιμία των φύλων είναι μακρύς. Αλλά θα συνεχίσουμε να τον περπατούμε. Με αγώνα. Με συλλογικότητα.
Ζήτω η 8η του Μάρτη. Ζήτω οι αγώνες των γυναικών.