Γράφει η Μαρία Νικολάου, Επαρχιακή Γραμματέας, Γυναικείου Κινήματος ΠΟΓΟ Πάφου
Η ειρήνη δεν είναι απλώς πολιτική συμφωνία, είναι καθημερινός αγώνας για δικαιοσύνη, ισότητα και αλληλεγγύη. Οι γυναίκες της Κύπρου, μέσα από τη συνεργασία και τη συλλογική δράση, δείχνουν τον δρόμο για μια επανενωμένη και ανθρώπινη πατρίδα.
Η Κύπρος μας παραμένει μοιρασμένη μισό αιώνα και κάτι. Κουβαλά εκτός από τις πληγές και τις συνέπειες του πολέμου και της κατοχής. Μέσα σε αυτό το δύσκολο και συχνά εχθρικό περιβάλλον, οι γυναίκες, Ελληνοκύπριες και Τουρκοκύπριες, έχουν αναλάβει έναν ρόλο που υπερβαίνει τις πολιτικές σκοπιμότητες, τον ρόλο της οικοδόμησης εμπιστοσύνης, της ανθρώπινης επικοινωνίας και της ειρηνικής συνύπαρξης.
Ο δρόμος προς τη συμφιλίωση περνά μέσα από τη βάση της κοινωνίας, από τη συλλογική δράση και τη συνεργασία των ανθρώπων, ιδιαίτερα των γυναικών που βιώνουν με οξύτητα τις συνέπειες του πολέμου, της κατοχής, της οικονομικής ανασφάλειας και της πατριαρχικής καταπίεσης.
Οι γυναίκες της Κύπρου, ανεξαρτήτως κοινότητας, έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό τη φροντίδα για τη ζωή, την οικογένεια, την κοινότητα. Αυτή η βιωματική σχέση με την καθημερινότητα τις καθιστά φυσικούς φορείς ειρήνης και συμφιλίωσης. Η δική τους ματιά εστιάζει όχι στη διατήρηση των διαχωρισμών, αλλά στη δημιουργία γεφυρών που ενώνουν τους ανθρώπους με βάση τα κοινά τους προβλήματα και τις κοινές τους ανάγκες.
Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι κοινές πρωτοβουλίες των γυναικών μπορούν να σπάσουν τη σιωπή και τον φόβο. Από τις δικοινοτικές συναντήσεις και τις εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, μέχρι τις συνεργασίες σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, οι γυναίκες απέδειξαν ότι μπορούν να ανοίγουν δρόμους επικοινωνίας, ακόμη και μέσα σε ένα περιβάλλον που συχνά τροφοδοτείται από εθνικισμό, καχυποψία και αποξένωση.
Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης δεν είναι μόνο πολιτικό ζήτημα. Είναι βαθιά κοινωνικό και ανθρωπιστικό. Οι γυναίκες, βιώνοντας τη διπλή καταπίεση, ως μέλη μιας διαιρεμένης πατρίδας και ως γυναίκες μέσα σε πατριαρχικές δομές, διαθέτουν μια ευαισθησία απέναντι στην ειρήνη που προέρχεται από το βίωμα της απώλειας, της προσφυγιάς, της φτώχειας και της ανασφάλειας.
Η ισοτιμία των φύλων, η κοινωνική δικαιοσύνη και η ειρήνη είναι αλληλένδετες έννοιες. Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική επανένωση χωρίς κοινωνική ισότητα, ούτε δημοκρατία χωρίς ενεργό συμμετοχή των γυναικών. Η παρουσία των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων μπορεί να προσδώσει στον αγώνα για επανένωση ένα νέο, ανθρώπινο και προοδευτικό περιεχόμενο.
Η εμπιστοσύνη χτίζεται με πράξεις, όχι με λόγια. Οι γυναίκες της Κύπρου έχουν κοινές ανησυχίες και διεκδικήσεις για αξιοπρεπή εργασία, ίση αμοιβή, καταπολέμηση της έμφυλης βίας, πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες, προστασία της μητρότητας και της παιδικής φροντίδας. Αυτά τα ζητήματα δεν γνωρίζουν “γραμμές αντιπαράταξης”.
Η κοινή δράση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων γυναικών για κοινωνική πρόοδο και ισότητα μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα οικοδομηθεί η αληθινή εμπιστοσύνη, η εμπιστοσύνη των λαών, όχι των ελίτ. Αποδεικνύοντας έτσι ότι ο διαχωρισμός δεν είναι φυσικός ούτε αναπόφευκτος, αλλά αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών που μπορούν και πρέπει να ανατραπούν.
Οι γυναίκες μπορούν να φέρουν αυτή τη νέα κουλτούρα ειρήνης μέσα από την εκπαίδευση, την τέχνη, τη συλλογική δράση στις γειτονιές και στους χώρους εργασίας. Μπορούν να διαμορφώσουν νέες αντιλήψεις στις νεότερες γενιές, βασισμένες στον σεβασμό, την αλληλοκατανόηση και τη συνεργασία. Η συμμετοχή τους στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων δεν θα πρέπει να είναι διακοσμητική αλλά να είναι ουσιαστική προϋπόθεση για να καταστεί η ειρήνη βιώσιμη και δημοκρατική.
Μια λύση του Κυπριακού χωρίς κοινωνικό περιεχόμενο θα ήταν ατελής και εύθραυστη. Η επανένωση της Κύπρου οφείλει να στηριχθεί σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, που θα διασφαλίζει ισοτιμία των φύλων, σεβασμό στη διαφορετικότητα, δημόσια παιδεία και υγεία για όλους, προστασία του περιβάλλοντος και αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής.
Οι γυναίκες της Κύπρου έχουν αποδείξει ότι μπορούν να σταθούν μπροστά σε αυτό το έργο με θάρρος και επιμονή. Οι δικοινοτικές εκδηλώσεις που γίνονται συστηματικά, οι πολιτιστικές ανταλλαγές, οι δράσεις αλληλεγγύης προς τις γυναίκες πρόσφυγες και θύματα βίας δημιουργούν δεσμούς που υπερβαίνουν τα τεχνητά σύνορα και καλλιεργούν μια νέα κουλτούρα ειρηνικής συνύπαρξης.
Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στις Ελληνοκύπριες και Τουρκοκύπριες γυναίκες αποτελεί ίσως το πιο ελπιδοφόρο θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί να ξαναχτιστεί η Κύπρος της ενότητας, της αλληλεγγύης και της ισοτιμίας.