Γράφει η Άντρεα Κώστα, Μέλος Επαρχιακού Συμβουλίου ΠΟΓΟ Λεμεσού, Μέλος Γενικό Συμβούλιο ΠΟΓΟ
Ο δημόσιος διάλογος μοιάζει ολοένα και περισσότερο να αντιμετωπίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα σαν μια προίκα που πρέπει να διανεμηθεί με φειδώ – σαν μια πίτα που «δεν φτάνει για όλους», σαν προνόμια που ανήκουν σε «λίγους» και «εκλεκτούς» που πληρούν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και άρα μοιράζονται μόνο σε όσους χωρούν σε παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους και συντηρητικές κοινωνικές νόρμες.
Σήμερα, η άνοδος της ακροδεξιάς συνοδεύεται με ένα υποτιθέμενο μανδύα «λογικής» η οποία στρέφεται ενάντια στα ανθρώπινα δικαιώματα, προτάσσοντας την εθνική υπερηφάνεια έναντι του «άλλου» του διαφορετικού, έναντι της γυναικείας απελευθέρωσης και της έμφυλης ισοτιμίας, καθότι ο ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία παραμένει παραδοσιακός με την επιλογή της μητρότητας να παρουσιάζεται ως μονόδρομος, ενώ η σωματική αυτοδιάθεση αντιμετωπίζεται ως κάτι διαπραγματεύσιμο. Τέτοιες ιδεολογικές τοποθετήσεις, δεν αντεπιτίθεται μόνο σε γυναίκες, ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, ή μετανάστες/τριες, αλλά στην ίδια την ιδέα ότι η ίδια η ανθρώπινη ύπαρξη έχει εγγενή αξία.
Η πατριαρχία, η ετεροκανονικότητα, ο μισαναπηρισμός και ο ρατσισμός δεν είναι ξεχωριστοί δρόμοι. Αντιθέτως, αποτελούν ενιαίες προυποθέσεις διαχωρισμού, στο πλαίσιο των οποίων αναπαράγεται το ποιες ομάδες κατατάσσει το ίδιο το κοινωνικοπολιτικό σύστημα, ως χρήσιμες προς όφελος και συντήρηση του.
Ως εκ τούτου, οι αγώνες υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν μπορούν να είναι μονοδιάστατοι και μονοθεματικοί. Αν οι φεμινιστικοί αγώνες υπερασπίζονται γυναίκες συγκεκριμένων κοινωνικών στρωμάτων, ή γυναίκες με συγκεκριμένα ταυτοτηκά χαρακτηριστικά, τότε μένει χώρος στους εκφραστές του συστήματος να ορίζουν ποιες είμαστε και τι θέση έχουμε στην κοινωνία.
Αν τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα απομωνόνται από τις υπόλοιπες κοινωνικές διεκδικήσεις, τότε μένει χώρος για εργαλειοποίηση και η ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας εμπορευματοποιείται.
Αν ο αντιρατσισμός δεν συνδέεται με τη διαθεματικότητα και τη φεμινιστική προσέγγιση τότε παραμένει απλά ένα σύνθημα και όχι ουσιαστική πολιτική τοποθέτηση.
Αν οι διεκδικήσεις σχετικά με την προσβασιμότητα όλων των ατόμων με αναπηρίες και βλάβες παραμένουν επιδερμικές, τότε δημιουργείται ευνοικό περιβάλλον για μισαναπηρικές πρακτικές και ο φιλανθρωπισμός διαιωνίζεται.
Η πραγματικότητα είναι ότι δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές. Αυτό όμως που υπάρχει και οφείλουμε να του δώσουμε χώρο και ορατότητα είναι κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις με κοινή συνησταμένη την πατριαρχική δομή της κοινωνίας μας και τις αντιθέσεις μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Κι όταν υπάρχουν ρωγμές και θολά σημεία μεταξύ των διεκδικήσεων, τότε είναι που οι ίδιες οι διεκδικήσεις χάννουν τη δυναμική τους.
Παρότι η κυπριακή κοινωνία αλλάζει με ένα θετικό πρόσημο, φαίνεται πως την ίδια στιγμή εντοπίζονται και πισωγυρίσματα, με πιο συντηρητικά χαρακτηριστικά. Κεκτημένα τα οποία θεωρούνταν ως πρόσφατα δεδομένα πλέον στοχοποιούνται. Από νομοθεσίες που δεν εφαρμόζονται σε νομοθεσίες που καθυστερούν να ψηφιστούν, μέχρι ακροδεξιές ρητορικές και πρακτικές που νομιμοποιούν τον ρατσισμό, τον σεξισμό και την τρανσφοβία, βλέπουμε μια ολοένα και πιο επιθετική προσπάθεια απόσυρσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι επιθέσεις στους μετανάστες/τριες παρουσιάζονται ως «προστασία της κοινωνίας».
Οι επιθέσεις στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα βαφτίζονται «ελευθερία έκφρασης». Η έλλειψη προσβασιμότητας αντιμετωπίζεται ως «κανονικότητα» και πολύ συχνά αγνοείται. Οι γυναίκες που μιλούν για βία εμφανίζονται ως «υστερικές» και «υπερβολικές».
Ευτυχώς υπάρχει και ο αντίλογος, ο αντίλογος εκείνος που δημιουργεί τον χώρο και την ασφάλεια για κοινωνικούς – συλλογικούς αγώνες.
Ο αντίλογος εκείνος που στηρίζει τον κοινό αγώνα μεταξύ ενός κουίρ ατόμου και μιας μετανάστριας να διεκδικούν μαζί την ισότιμη πρόσβαση στην υγεία.
Ο αντίλογος εκείνος που στηρίζει τον αγώνα μιας ανάπηρης γυναίκας και μιας νέας εργαζόμενης μη ανάπηρης στην αυτοδιάθεση του σώματος τους.
Εκεί δηλαδή που ο φεμινιστικός αγώνας γίνεται ένα συνονθύλευμα κοινών διεκδικήσεων.
Εκεί, που εντοπίζεται η συνειδητοποίηση πως οι αγώνες των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων μπορούν να ωφελέσουν και τους cis gender άντρες της κοινωνίας μας. Εκεί που η διεκδίκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν επικαλύπτεται με τον μανδύα της «πολιτικής ορθότητας».
Εκεί που γίνεται συνειδητή στάση ζωής η συμπόρευση των συλλογικών διεκδικήσεων.