Γράφει η Ελένη Ευαγόρου, Κεντρική Οργανωτική Γραμματέας ΠΟΓΟ
Συχνά μας ρωτούν αν είμαστε φεμινίστριες ή τι σημαίνει για την ΠΟΓΟ ο φεμινισμός.
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: οι ανισότητες που βιώνουμε ως γυναίκες δεν έπεσαν από τον ουρανό. Είναι αποτέλεσμα της πατριαρχίας και αναπαράγονται μέσα σε ένα σύστημα που βασίζεται στην εκμετάλλευση. Μέσα σε αυτό το σύστημα, οι γυναίκες δεν είναι όλες ίδιες. Κάποιες έχουν δύναμη και προνόμια, ενώ άλλες – οι περισσότερες πληρώνουν- το μεγαλύτερο τίμημα.
Είναι κρίσιμο να εξαλείψουμε όλες τις πατριαρχικές αντιλήψεις και πρακτικές που περιορίζουν τις γυναίκες απλώς επειδή είναι γυναίκες: τον σεξισμό, τη βία, τις διακρίσεις. Είναι επίσης αναγκαίο να υπάρχουν γυναίκες σε θέσεις ευθύνης, σε «ανδροκρατούμενους τομείς», να προβάλλονται γυναικεία πρότυπα παντού. Γιατί αυτό δεν είναι μόνο ζήτημα εκπροσώπησης, είναι ζήτημα διαμόρφωσης της κοινωνικής συνείδησης και της αυτοπεποίθησης των ίδιων των γυναικών.
Όμως, είναι ίδια η θέση όλων των γυναικών; Είναι το ίδιο εύκολο για μια γυναίκα που δουλεύει δέκα ώρες τη μέρα και σηκώνει το βάρος του σπιτιού και των παιδιών να εμπλακεί στην πολιτική, με μια άλλη που δεν χρειάζεται να εργάζεται και έχει ελεύθερο χρόνο; Μπορεί μια φτωχή κακοποιημένη γυναίκα να φύγει από ένα κακοποιητικό περιβάλλον το ίδιο εύκολα με μια γυναίκα που διαθέτει οικονομική ανεξαρτησία και μπορεί να ανταπεξέλθει στο κόστος της νομικής της εκπροσώπησης; Αλήθεια, ένα κορίτσι από χαμηλά εισοδηματικά στρώματα, έχει τις ίδιες ευκαιρίες εκπαίδευσης και επαγγελματικής ανέλιξης με ένα άλλο που γεννήθηκε σε εύπορη οικογένεια; Είναι η ίδια η θέση μίας γυναίκας με αναπηρία που δεν έχει εξασφαλισμένους οικονομικούς πόρους, με μία άλλη που βρίσκεται σε καλή οικονομική κατάσταση; Κατ’ αντιστοιχία, τι συμβαίνει με τις φτωχές μετανάστριες, ΛΟΑΤΚΙ+, μονογονιούς σε σύγκριση με πλούσιες γυναίκες που έχουν αντίστοιχες ιδιότητες;
Για εμάς, η απάντηση είναι ξανά ξεκάθαρη: η θέση της γυναίκας εξαρτάται πρώτα και κύρια από τη θέση της στην κοινωνία και στην εργασία. Από το αν έχει σταθερή δουλειά και αξιοπρεπή μισθό, αν το κράτος την απαλλάσσει από τα διπλά βάρη παρέχοντας ποιοτικές δομές φροντίδας για παιδιά και ηλικιωμένους, αν έχει ίση πρόσβαση στην εκπαίδευση, στη στέγη, στην υγεία.
Πώς μπορούμε να μιλάμε για ισότητα όταν μια μεγάλη μάζα γυναικών εργάζεται εξαντλητικά, ακόμη και Σαββατοκύριακα, με κατώτατο μισθό, και μετά τρέχει στο σπίτι για τη δεύτερη, «αόρατη» βάρδια; Όταν μια μητέρα μεγαλώνει μόνη τα παιδιά της με μισό μισθό, όταν μια συνταξιούχος ζει με λιγότερα από 400 ευρώ, ή μια προσφύγισσα δεν καταγγέλλει τον κακοποιητή της γιατί αυτός είναι που πληρώνει το ενοίκιο και το φαγητό;
Η πραγματική εικόνα της κοινωνίας είναι αυτές οι γυναίκες. Πώς μπορούμε λοιπόν να περιοριζόμαστε σε διεκδικήσεις που αφορούν μόνο το να φτάσουν κάποιες στην «κορυφή»; Τι νόημα έχει από μόνο του το σπάσιμο της «γυάλινης οροφής» αν κάτω από αυτήν μένουν χιλιάδες γυναίκες εγκλωβισμένες στη φτώχεια και την ανασφάλεια; Εμείς δεν διεκδικούμε ισότητα για να φτάσουν οι λίγες ψηλά μέσα σε ένα άδικο σύστημα. Εμείς διεκδικούμε ισότητα για να σηκωθούμε όλες. Χωρίς κοινωνική πολιτική, χωρίς δομές φροντίδας, χωρίς αξιοπρεπείς μισθούς, η ισότητα των φύλων είναι λόγια ανέξοδα.
Σήμερα, που το κόστος ζωής ανεβαίνει συνεχώς, οι θέσεις εργασίας γίνονται όλο και πιο επισφαλείς, η στέγη έχει μετατραπεί σε προνόμιο και οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές διαλύουν το κοινωνικό κράτος, είναι πιο ξεκάθαρο από ποτέ: ο φεμινισμός δεν μπορεί να είναι ουδέτερος. Δεν μπορεί να αγνοεί την τάξη, το εισόδημα, τις πραγματικές ευκαιρίες που έχει η κάθε γυναίκα. Δεν μπορεί να αγνοεί ότι οι ίδιες πολιτικές που φτωχαίνουν τις γυναίκες, τροφοδοτούν και την έμφυλη βία, αναπαράγουν τα στερεότυπα, εντείνουν την ανασφάλεια και τον αποκλεισμό.
Ως Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ γνωρίζουμε καλά πως το ζήτημα δεν είναι ατομικό. Δεν μπορεί να τα καταφέρει η κάθε μία μόνη της. Η απάντηση είναι συλλογική και έρχεται από τις ίδιες τις γυναίκες. Από εκείνες που βιώνουν καθημερινά την αδικία, που ξέρουν πως δεν φτάνει «να είσαι γυναίκα» για να παλέψεις για όλες τις γυναίκες. Από εκείνες που γνωρίζουν πως ότι κατακτήθηκε μέχρι σήμερα, κατακτήθηκε μέσα από συλλογικούς, οργανωμένους αγώνες: από τις σουφραζέτες και τα ραφτάδικα της Νέας Υόρκης, μέχρι τις εργάτριες στα κυπριακά νηματουργεία, τα τσιφλίκια και τα μεταλλεία και τις πορείες για την κατάργηση της προίκας, για την ίση αμοιβή, για κοινωνικό κράτος και δομές που απαλλάσσουν τη γυναίκα από τα διπλά βάρη. Από φεμινίστριες που δεν πάλεψαν για τις λίγες στην κορυφή αλλά για τις πολλές που κρατούν την κοινωνία.