Γράφει η Πωλίνα Χριστοδούλου, Μέλος Τοπικού Κινήματος ΠΟΓΟ Αραδίππου, Δικηγόρος
Μπορεί μια γυναίκα που συμμετέχει στη δημόσια σφαίρα να εκφράζεται με τη δική της, αυθεντική φωνή, διατηρώντας τις αξίες της, χωρίς να υιοθετεί ανδρικά πρότυπα συμπεριφοράς;
Πρόσφατα ένας φίλος με καλοπροαίρετο τρόπο με συμβούλεψε να αποφύγω να πάω σε μια επαγγελματική συνάντηση συνοδευόμενη από ένα άντρα συνάδελφο θεωρώντας ότι θα με επισκιάσει ή δεν θα μου επιτρέψει να εκφραστώ. Αναλογιζόμενη το σχόλιο, επέλεξα να το αγνοήσω. Είμαι ικανή να σταθώ στον χώρο μου, να μιλήσω όταν έχω κάτι να πω και να εκφράσω τη δική μου οπτική.
Ωστόσο, το σχόλιο αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη πραγματικότητα. Οι γυναίκες συχνά αντιμετωπίζουν εμπόδια στη δημόσια σφαίρα: διακόπτονται, υποτιμώνται ή κρίνονται με βάση στερεότυπα. Ιστορικά, η παρουσία τους στον δημόσιο λόγο ήταν περιορισμένη και μπορούσαν να επικοινωνήσουν μόνο για συγκεκριμένα θέματα τα οποία θεωρούνταν «κατάλληλα» για μια γυναίκα, επειδή βρίσκονται εντός των «φυσικών» πεδίων ευθύνης της, όπως η ανατροφή των παιδιών, η φροντίδα της οικογένειας, και κάποια κοινωνικά ζητήματα με περιορισμούς.
Η λεκτική συμπεριφορά και η εικόνα των γυναικών που βγαίνουν στο δημόσιο χώρο έχει επηρεαστεί και ακολουθεί ανδρικά πρότυπα και στερεότυπα προκειμένου οι γυναίκες να αποδείξουν ότι έχουν τόπο στο δημόσιο χώρο. Τα σακάκια με τους φαρδύς ώμους που φορούσαν οι γυναίκες επαγγελματίες τη δεκαετία του ’80 αποτελούν εμβληματικό παράδειγμα υιοθέτησης «αντρικών προτύπων» στη μόδα και τη δημόσια εικόνα, καθώς αντικατοπτρίζουν την προσπάθεια των γυναικών να εδραιωθούν σε ανδροκρατούμενους επαγγελματικούς χώρους, όπως η πολιτική και οι επιχειρήσεις.
Η κοινωνία συχνά χαρακτηρίζει τις γυναίκες ως «χαμηλών τόνων», διπλωματικές ή αποφευκτικές της σύγκρουσης, ενώ η υιοθέτηση πιο δυναμικών, «ανδρικών» τρόπων έκφρασης μπορεί να τις στιγματίσει ως επιθετικές ή αυταρχικές. Αντίθετα, οι ίδιοι χαρακτηρισμοί σε άντρες θεωρούνται συχνά θετικοί. Μια ολόκληρη βιομηχανία συμβουλεύει τις γυναίκες να προσαρμοστούν σε αυτά τα πρότυπα, να αλλάξουν τον τρόπο που μιλούν ή συμπεριφέρονται για να κερδίσουν σεβασμό. Όμως, όταν μια γυναίκα υπερασπίζεται τον εαυτό της, συχνά κρίνεται αυστηρά επειδή η συμπεριφορά της έρχεται σε αντίθεση με το στερεότυπο της «ήπιας» γυναικείας φύσης.
Οι γυναίκες πρέπει να διεκδικούν το δικαίωμα να επιλέγουν πώς θα ζήσουν, πώς θα εκφραστούν και πώς θα συμμετέχουν στη δημόσια σφαίρα, χωρίς να περιορίζονται από κοινωνικές προσδοκίες ή στερεότυπα.
Η λύση δεν βρίσκεται στη μίμηση ανδρικών προτύπων. Αντίθετα, η απάντηση είναι ο συλλογικός αγώνας για μια κοινωνία που εκτιμά τις γυναίκες για αυτό που είναι και για τις επιλογές τους. Μια κοινωνία που προσφέρει ίσες ευκαιρίες, ώστε κάθε γυναίκα να εκφράζεται με τον δικό της τρόπο, χωρίς να χρειάζεται να αποδεικνύει την αξία της με ξένα μέτρα. Η αναζήτηση της γυναικείας ταυτότητας και διαφορετικότητας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πάλη για κοινωνική δικαιοσύνη και είναι βαθιά πολιτική.
Η αλλαγή δεν έρχεται μόνο μέσα από την ατομική προσπάθεια. Απαιτείται συλλογική δράση για να οικοδομηθεί μια κοινωνία που αναγνωρίζει, αμείβει και εκτιμά τις γυναίκες για τις επιλογές τους, είτε αυτές αφορούν την καριέρα, την οικογένεια ή τη δημόσια παρουσία. Μόνο έτσι η γυναικεία φωνή θα ακουστεί αυθεντική, δυνατή και ανεμπόδιστη, συμβάλλοντας σε έναν πιο δίκαιο κόσμο για όλους και όλες.