Γράφει η Μαρίνα Σάββα, Μέλος Τοπικού Κινήματος ΠΟΓΟ Έγκωμης
*«Και καθώς σωστά μεγάλωνα, ήμουν το καλό τους μπάλωμα, κι αν στα μέτρα τους δεν χώραγα, διπλωνόμουν και προχώραγα».
Η συζήτηση για τα έμφυλα στερεότυπα είναι μια συζήτηση που πρέπει και οφείλει το Γυναικείο Κίνημα να έχει ψηλά στην ατζέντα του. Πριν όμως συζητηθεί το πώς θα αποδομηθούν τα έμφυλα στερεότυπα σε επίπεδο πολιτικών, πρέπει να διασαφηνιστεί το τι σημαίνει «έμφυλο στερεότυπο».
Αν πρέπει να τεθεί επιγραμματικά, «έμφυλο στερεότυπο» είναι όλα όσα θεωρείται ότι «πρέπει» ή «δεν πρέπει», να κάνει ή να είναι κάθε άνθρωπος βάσει φύλου.
Μια γυναίκα «πρέπει» να παντρευτεί, γεννήσει και να φροντίσει παιδιά. Αν δεν το κάνει δεν έχει εκπληρώσει τον προορισμό της.
Μια γυναίκα «δεν πρέπει» ή «δεν μπορεί» να εργαστεί σε απαιτητικά επαγγέλματα ή ν’ αφοσιωθεί στο επάγγελμα της γιατί «ποιος θ’ αναλάβει τα παιδιά», «δεν μπορεί να την βοηθήσει ο σύζυγος» ή «τη βοηθά όσο μπορεί, αλλά έχει και τη δουλειά του».
Μια γυναίκα «πρέπει» ν’ ανταποκρίνεται και στη στερεότυπη εικόνα όπως την έχει κατασκευάσει το σύστημα. Με τις «σωστές» αναλογίες όπως τις επιτάσσει η εποχή- κάποτε με καμπύλες, κάποτε με ευθείες γραμμές, αλλά πάντοτε στα πρότυπα του στερεότυπου- έτσι ώστε η εικόνα της να γίνει όχημα για τις επιταγές του μάρκετινγκ και του εμπορίου.
Μια γυναίκα «δεν πρέπει» ή «δεν μπορεί» ν’ ανταποκριθεί σε υποθέσεις «αυστηρά αντρικές» όπως είναι για παράδειγμα η συμμετοχή στην πολιτική. Και αν το κάνει, θα πρέπει να περιοριστεί στην «περιοχή» που της έχει καθορίσει η στερεότυπη αντίληψη: στην κοινωνική πολιτική, στα θέματα φροντίδας. Δύσκολα η στερεότυπη αντίληψη μπορεί να φανταστεί μια γυναίκα επικεφαλής θέματων οικονομίας ή άμυνας, εκείνα τα προορίζει για τ΄ αντρικά χέρια. Και οπωσδήποτε, αν μια γυναίκα ασχοληθεί με θέματα της λεγόμενης ψηλής πολιτικής, «δεν πρέπει» να υψώνει τον τόνο της φωνής της, αλλιώς κινδυνεύει να χαρακτηριστεί «φωνασκούσα κυρία». Εξυπακούεται δε ότι στο δημόσιο λόγο οι γυναίκες έχουν μόνο όνομα. Είναι η «Αντρούλα», η «Ερατώ», η «Σωτηρούλα», η «Πραξούλα». Είναι αλήστου μνήμης η δήλωση- δείγμα στερεότυπου και ταξικής αλαζονείας βεβαίως, του Χάρη Γεωργιάδη ως εκπροσώπου του Αναστασιάδη, ότι «ο Νίκος Αναστασιάδης δεν θα κυβερνήσει με τον Συλικιώτη, τον Κυρίτση και τη Σωτηρούλα».
Μια γυναίκα λοιπόν σύμφωνα με τη στερεότυπη αντίληψη «μπορεί» να ζήσει, να υπάρξει και να εργαστεί μόνο αν «μπαλωθεί», αν «διπλωθεί» και αν «χωρέσει» στα μέτρα των στερεότυπων αντιλήψεων*.
Η αποδόμηση των στερεότυπων αντιλήψεων είναι ένα βήμα προς την απελευθέρωση της γυναίκας και ως τέτοιο, δεν μπορεί να περιοριστεί στο ατομικό επίπεδο. Χρειάζεται η διαμόρφωση συγκεκριμένων πολιτικών έτσι όπως σωστά τις θέτουν στο δημόσιο διάλογο το γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ και το ΑΚΕΛ.
Πολιτικές που ξεκινούν από συγκεκριμένες και ουσιαστικές αλλαγές στην εκπαίδευση, στο δημόσιο λόγο με τη διαμόρφωση σχετικού κώδικα για τα ΜΜΕ, στους θεσμούς με την προώθηση και την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών και ιδιαίτερα των γυναικείων οργανώσεων, στη λήψη αποφάσεων ιδιαίτερα όταν οι αποφάσεις αυτές αφορούν τις γυναίκες.
Επιπλέον, πολιτικές που να «λύνουν» τα χέρια των γυναικών σε ό, τι αφορά την εξισορρόπηση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής είναι πέρα από αναγκαίες και απαραίτητες. Η φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων μέσα από δομές και προγράμματα του κράτους των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και η ισομερής ανάληψη ευθύνης στο πλαίσιο της γονεϊκότητας είναι επίσης πολιτικές που μπορούν ν’ απεγκλωβίσουν τις γυναίκες από τα έμφυλα στερεότυπα.
Τα πρέπει, τα ναι, τα όχι, τα μη, τα θα, τα όταν, τα πότε, τα ποτέ, όλα όσα ακούει μια γυναίκα απλά και μόνο επειδή είναι γυναίκα δεν είναι λοιπόν υπόθεση της κάθε γυναίκας ξεχωριστά, αλλά μια συλλογική και πολιτική υπόθεση που κανένας άλλος δεν θα μας κάνει τη χάρη να μας τη χαρίσει. Ενωμένες και οργανωμένες οι γυναίκες μπορούν και πρέπει να διεκδικήσουν την αποδόμηση των έμφυλων στερεοτύπων και να την κερδίσουν. Για να μείνει η μπαλωμένη και διπλωμένη Σταχτοπούτα φάντασμα της Ιστορίας, ένα ξόανο της πατριαρχίας που το νίκησε η γυναικεία πάλη.