Γράφει η Νίκη Κουλέρμου, Μέλος Ε.Σ. ΠΟΓΟ Λάρνακας
Η “αόρατη εργασία” αποτελεί όρο που πρωτοαναφέρθηκε στο ομώνυμο άρθρο (Ιnvisible Work) της κοινωνιολόγου Arlene Daniels το 1987, και αφορά την μη αμειβόμενη εργασία που περνά απαρατήρητη, δεν αναγνωρίζεται (δεν εκτιμάται η αξία της) και επομένως, δεν ρυθμίζεται κανονιστικά.
Με βάση αυτόν τον ακαδημαϊκό ορισμό, η αόρατη εργασία επηρεάζει ένα μεγάλο εύρος περιθωριοποιημένων ομάδων πολιτών, για την ακρίβεια οι άνθρωποι που εκτελούν αόρατη εργασία περιθωριοποιούνται από το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η εργασία τους δεν είναι ορατή, δεν αμείβεται ή δεν αναγνωρίζεται.
Ακόμα και όταν περισσότερες γυναίκες ξεκίνησαν να εργάζονται εκτός σπιτιού στο τελευταίο μισό του 20ου αιώνα, αυτές συνέχιζαν να επωμίζονται το βάρος του νοικοκυριού και της παιδικής φροντίδας όταν επέστρεφαν σπίτι μετά από την “επίσημη” εργάσιμη ημέρα. Δηλαδή εκτελούσαν και εκτελούν έξτρα εργασία, η οποία δεν είναι αμειβόμενη και δεν αναγνωρίζεται η αξία της.
Η απλήρωτη εργασία των γυναικών περιλαμβάνει τις οικιακές δουλειές, τη φροντίδα των παιδιών , των ηλικιωμένων και εξαρτημένων προσώπων. Παγκοσμίως το 75% της άμισθης εργασίας εκτελείται από τις γυναίκες και ισοδυναμεί με 11 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Αυτή είναι η συμβολή της γυναίκας στην παραγωγή πλούτου η οποία ωστόσο δεν αναγνωρίζεται και δεν εκτιμάται.
Σύμφωνα με το Μεσογειακό Ινστιτούτο Φύλου:
• 13 ώρες περνούν οι γυναίκες περισσότερο από ότι οι άντρες κατά μέσο όρο σε απλήρωτη εργασία κάθε βδομάδα . Η φροντίδα του σπιτιού, των παιδιών, και των ηλικιωμένων παραδοσιακά ανατίθεται στις γυναίκες.
• 7,7 εκατομμύρια γυναίκες στην ΕΕ εγκαταλείπουν τη δουλειά τους λόγω των υποχρεώσεων τους στο σπίτι . Ο αντίστοιχος αριθμός για τους άντρες είναι 500.000.
• Υπολογίζεται ότι 9 εκ. γυναίκες στην ΕΕ καταφεύγουν στην μερική απασχόληση.
• Η πίεση που ασκείται στους επαγγελματίες για να συνδυάσουν καριέρα και απλήρωτες υποχρεώσεις αναγκάζει ένα μεγάλο αριθμό γυναικών να αναζητήσουν θέσεις εργασίας με μειωμένο ωράριο και κατ’ επέκταση μειωμένα ωφελήματα μ, χαμηλότερες συντάξεις και βέβαια λιγότερες ευκαιρίες ανέλιξης.
• Η Κύπρος σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία , είναι η τρίτη (3η) χώρα σε μερική απασχόληση.
Αν η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας εξισωνόταν με αυτή των ανδρών θα δημιουργούνταν 6 εκ. επιπλέον θέσεις εργασίας μέχρι το 2050 και θα σημειωνόταν αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ έως και 5,5%.
Σε τι οφείλεται αυτή η εικόνα; Ασφαλώς στα έμφυλα στερεότυπα και τις διακρίσεις.
Η εμπέδωση της ισότητας των φύλων απαιτεί επίπονους και σκληρούς αγώνες. Αγώνες στους οποίους πρωτοστατεί η ΠΟΓΟ, με μια πολυεπίπεδη δράση που στοχεύει στην επίτευξη της έμφυλης ισότητας μέσω της ανατροπής των πατριαρχικών προτύπων που αναπαράγονται προς όφελος του καπιταλιστικού συστήματος. Μέσα από αυτή τη δράση- που κορυφώνεται κάθε χρόνο μέσα από το μοναδικό ΦεμΦεστιβάλ- αναπτύσσεται δημόσια συζήτηση που αναδεικνύει σεξιστικές πολιτικές και αντιλήψεις, σε όλους σχεδόν τους τομείς της κοινωνικής ζωής. Με εκδηλώσεις εξάλλου η ΠΟΓΟ πρωτοπορεί επίσης στην ενημέρωση της ευρύτερης κοινωνίας και καταγγέλλει σεξιστικές ενέργειες και πρακτικές που υιοθετούν δυστυχώς κρατικά όργανα και θεσμοί.
Η ΠΟΓΟ απαιτεί μια συνολική πολιτική καταπολέμησης των έμφυλων στερεοτύπων. Συγκεκριμένα διεκδικεί:
• Να υιοθετηθεί η έμφυλη διάσταση στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των κρατικών πολιτικών. Η Επίτροπος Ισότητας ως θεσμός μπορεί να ασκήσει την επιρροή της προς αυτή την κατεύθυνση.
• Η έμφυλη ισότητα να προωθηθεί μέσα από τα αναλυτικά προγράμματα σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
• Συνεχής εκπαίδευση των δημόσιων λειτουργών για θέματα έμφυλης ισότητας.
• Δημιουργία και ουσιαστική εφαρμογή Σχεδίου Δράσης Ισότητας των φύλων σε Ημικρατικούς Οργανισμούς και Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ο κατάλογος των διεκδικήσεων επεκτείνεται και στην κοινωνική πολιτική που οφείλει το κράτος να εφαρμόζει ώστε να επαρκούν εκείνες οι δομές στήριξης της φροντίδας των παιδιών και των ηλικιωμένων που χρειάζονται για να εντάσσονται οι γυναίκες ισότιμα με τους άντρες , στην αγορά εργασίας, να εξαλείψουν τα στερεότυπα και τις διακρίσεις και θα βοηθήσουν στην επαγγελματική εξέλιξη των γυναικών αλλά και στην παρουσία τους στη δημόσια ζωή και τα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Γράφει η Νίκη Κουλέρμου, Μέλος Ε.Σ. ΠΟΓΟ Λάρνακας
Η “αόρατη εργασία” αποτελεί όρο που πρωτοαναφέρθηκε στο ομώνυμο άρθρο (Ιnvisible Work) της κοινωνιολόγου Arlene Daniels το 1987, και αφορά την μη αμειβόμενη εργασία που περνά απαρατήρητη, δεν αναγνωρίζεται (δεν εκτιμάται η αξία της) και επομένως, δεν ρυθμίζεται κανονιστικά.
Με βάση αυτόν τον ακαδημαϊκό ορισμό, η αόρατη εργασία επηρεάζει ένα μεγάλο εύρος περιθωριοποιημένων ομάδων πολιτών, για την ακρίβεια οι άνθρωποι που εκτελούν αόρατη εργασία περιθωριοποιούνται από το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η εργασία τους δεν είναι ορατή, δεν αμείβεται ή δεν αναγνωρίζεται.
Ακόμα και όταν περισσότερες γυναίκες ξεκίνησαν να εργάζονται εκτός σπιτιού στο τελευταίο μισό του 20ου αιώνα, αυτές συνέχιζαν να επωμίζονται το βάρος του νοικοκυριού και της παιδικής φροντίδας όταν επέστρεφαν σπίτι μετά από την “επίσημη” εργάσιμη ημέρα. Δηλαδή εκτελούσαν και εκτελούν έξτρα εργασία, η οποία δεν είναι αμειβόμενη και δεν αναγνωρίζεται η αξία της.
Η απλήρωτη εργασία των γυναικών περιλαμβάνει τις οικιακές δουλειές, τη φροντίδα των παιδιών , των ηλικιωμένων και εξαρτημένων προσώπων. Παγκοσμίως το 75% της άμισθης εργασίας εκτελείται από τις γυναίκες και ισοδυναμεί με 11 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Αυτή είναι η συμβολή της γυναίκας στην παραγωγή πλούτου η οποία ωστόσο δεν αναγνωρίζεται και δεν εκτιμάται.
Σύμφωνα με το Μεσογειακό Ινστιτούτο Φύλου:
• 13 ώρες περνούν οι γυναίκες περισσότερο από ότι οι άντρες κατά μέσο όρο σε απλήρωτη εργασία κάθε βδομάδα . Η φροντίδα του σπιτιού, των παιδιών, και των ηλικιωμένων παραδοσιακά ανατίθεται στις γυναίκες.
• 7,7 εκατομμύρια γυναίκες στην ΕΕ εγκαταλείπουν τη δουλειά τους λόγω των υποχρεώσεων τους στο σπίτι . Ο αντίστοιχος αριθμός για τους άντρες είναι 500.000.
• Υπολογίζεται ότι 9 εκ. γυναίκες στην ΕΕ καταφεύγουν στην μερική απασχόληση.
• Η πίεση που ασκείται στους επαγγελματίες για να συνδυάσουν καριέρα και απλήρωτες υποχρεώσεις αναγκάζει ένα μεγάλο αριθμό γυναικών να αναζητήσουν θέσεις εργασίας με μειωμένο ωράριο και κατ’ επέκταση μειωμένα ωφελήματα μ, χαμηλότερες συντάξεις και βέβαια λιγότερες ευκαιρίες ανέλιξης.
• Η Κύπρος σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία , είναι η τρίτη (3η) χώρα σε μερική απασχόληση.
Αν η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας εξισωνόταν με αυτή των ανδρών θα δημιουργούνταν 6 εκ. επιπλέον θέσεις εργασίας μέχρι το 2050 και θα σημειωνόταν αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ έως και 5,5%.
Σε τι οφείλεται αυτή η εικόνα; Ασφαλώς στα έμφυλα στερεότυπα και τις διακρίσεις.
Η εμπέδωση της ισότητας των φύλων απαιτεί επίπονους και σκληρούς αγώνες. Αγώνες στους οποίους πρωτοστατεί η ΠΟΓΟ, με μια πολυεπίπεδη δράση που στοχεύει στην επίτευξη της έμφυλης ισότητας μέσω της ανατροπής των πατριαρχικών προτύπων που αναπαράγονται προς όφελος του καπιταλιστικού συστήματος. Μέσα από αυτή τη δράση- που κορυφώνεται κάθε χρόνο μέσα από το μοναδικό ΦεμΦεστιβάλ- αναπτύσσεται δημόσια συζήτηση που αναδεικνύει σεξιστικές πολιτικές και αντιλήψεις, σε όλους σχεδόν τους τομείς της κοινωνικής ζωής. Με εκδηλώσεις εξάλλου η ΠΟΓΟ πρωτοπορεί επίσης στην ενημέρωση της ευρύτερης κοινωνίας και καταγγέλλει σεξιστικές ενέργειες και πρακτικές που υιοθετούν δυστυχώς κρατικά όργανα και θεσμοί.
Η ΠΟΓΟ απαιτεί μια συνολική πολιτική καταπολέμησης των έμφυλων στερεοτύπων. Συγκεκριμένα διεκδικεί:
• Να υιοθετηθεί η έμφυλη διάσταση στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των κρατικών πολιτικών. Η Επίτροπος Ισότητας ως θεσμός μπορεί να ασκήσει την επιρροή της προς αυτή την κατεύθυνση.
• Η έμφυλη ισότητα να προωθηθεί μέσα από τα αναλυτικά προγράμματα σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
• Συνεχής εκπαίδευση των δημόσιων λειτουργών για θέματα έμφυλης ισότητας.
• Δημιουργία και ουσιαστική εφαρμογή Σχεδίου Δράσης Ισότητας των φύλων σε Ημικρατικούς Οργανισμούς και Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ο κατάλογος των διεκδικήσεων επεκτείνεται και στην κοινωνική πολιτική που οφείλει το κράτος να εφαρμόζει ώστε να επαρκούν εκείνες οι δομές στήριξης της φροντίδας των παιδιών και των ηλικιωμένων που χρειάζονται για να εντάσσονται οι γυναίκες ισότιμα με τους άντρες , στην αγορά εργασίας, να εξαλείψουν τα στερεότυπα και τις διακρίσεις και θα βοηθήσουν στην επαγγελματική εξέλιξη των γυναικών αλλά και στην παρουσία τους στη δημόσια ζωή και τα κέντρα λήψης αποφάσεων.