Γράφει η Αφροδίτη Λούγκρου, Επαρχιακή Γραμματέας ΠΟΓΟ Λευκωσίας – Κερύνειας
Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, οι άνθρωποι στρέφονταν στον πολιτισμό για να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους, αυτή εξάλλου είναι και η δύναμη του πολιτισμού, ως καθρέφτης της κοινωνίας και της προόδου. Πίσω όμως από τα φώτα της σκηνής και τις μεγάλες δηλώσεις ισότητας οι γυναίκες συνεχίζουν να χωρούν « όσο δεν ενοχλούν». Από το σανίδι μέχρι την σελίδα ενός βιβλίου, η καλλιέργεια του σεξισμού, η αναπαραγωγή έμφυλων στερεοτύπων και η εργαλειοποίηση της γυναίκας και του γυναικείο σώματος επαναλαμβάνονται, πιο καμουφλαρισμένα ίσως στις μέρες μας, αλλά εξίσου περιοριστικά. Η έμφυλη ανισότητα και στον χώρο του πολιτισμού δεν είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο όπως κάποιοι θέλουν να το παρουσιάζουν , αντιθέτως επιμένει να υπενθυμίζει πως ο πολιτισμός δεν είναι ουδέτερος και σίγουρα δεν είναι ακόμη δίκαιος.
Παρωχημένες αντιλήψεις και πατριαρχικές δομές κράτησαν επιμελώς κλειστές τις πόρτες των τεχνών και των γραμμάτων . Η γυναίκα για πολλά χρόνια ήταν μια βουβή μούσα, ένα στολίδι που δεν είχε άποψη, δεν είχε το δικαίωμα να σκέφτεται, να δημιουργεί, ένα αντικείμενο θέασης ή μια πηγή έμπνευσης για τους άνδρες διανοούμενους της εποχής. Χρειάστηκαν αρκετές δεκαετίες και πρωτοπόρες γυναίκες όπως η Φρίντα Κάλο και η Σιμόν ντε Μποβουάρ που με την τέχνη τους ενέπνευσαν συζητήσεις για τα δικαιώματα της γυναίκας στην ισότητα και την ισοτιμία και έκαναν ένα βήμα μπροστά δημιουργώντας ρωγμές στο φράγμα των έμφυλων ανισοτήτων. Με το έργο τους απέδειξαν πώς ο πολιτισμός μπορεί και πρέπει να γίνει πεδίο ισότητας, ελευθερίας και κοινωνικής αλλαγής.
Στην λογοτεχνία οι γυναίκες συγγραφείς εξακολουθούν να πρέπει να αποδεικνύουν τον εαυτό τους για να «μετράει» η γραφή τους, με φυσικό σημείο αναφοράς τους άνδρες συγγραφείς. Στο θέατρο και τον κινηματογράφο οι σκηνοθέτιδες πέφτουν σε τοίχους εκεί όπου οι άντρες βρίσκουν πόρτες ορθάνοιχτες. Στο σανίδι οι γυναικείοι ρόλοι παραμένουν στερεοτυπικοί και συχνά διακοσμητικοί και την ίδια στιγμή γυναίκες που εργάζονται στο τομέα του πολιτισμού δέχονται συχνά σεξιστικά σχόλια που μπορεί να καταλήξουν ακόμη και σε σεξουαλική παρενόχληση ή βιασμό. Σε επιτροπές, συμβούλια και θέσεις λήψης αποφάσεων η εκπροσώπευση των γυναικών είναι εώς και ανύπαρκτη. Όταν έρθει δε η ώρα να κυοφορήσουν ή να απουσιάσουν με άδεια μητρότητας η δουλειά γίνεται ευκαιριακή, ο μισθός ρευστός και η ασφάλιση προαιρετική. Λες και μια γυναίκα στο χώρο του πολιτισμού δεν έχει δικαίωμα στην μητρότητα.
Αν ο πολιτισμός είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας, τότε αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μια εικόνα θολή. Όσο μένουμε θεατές στην αναπαραγωγή στερεοτύπων και την άνιση αντιμετώπιση των γυναικών στο χώρο του πολιτισμού δεν μπορούμε να μιλούμε για πρόοδο. Όσο συνεχίζουμε να σφυρίζουμε αδιάφορα όταν σε αυτό τον χώρο οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμες μόλις αποκτήσουν παιδί τόσο οι ανισότητες θα δίνουν και θα παίρνουν. Είναι καιρός να αφήσουμε τα παρασκήνια και να πρωταγωνιστήσουμε στην άμεση αλλαγή της νομοθεσίας για το επίδομα μητρότητας και τις συνθήκες εργασίας διεκδικώντας συλλογικές συμβάσεις, κοινωνικές ασφαλίσεις και καταχωρημένα εργασιακά δικαιώματα για όλους τους ανθρώπους στο χώρο του πολιτισμού χωρίς εξαιρέσεις. Είναι επιτακτική ανάγκη η διασφάλισης ενός υγιούς χώρου εργασίας με την προώθηση μέτρων ενάντια στο σεξισμό και τη σεξουαλική παρενόχληση.
Ήρθε ο καιρός όπου οι γυναίκες πρέπει να γίνουν ορατές στα κέντρα λήψης αποφάσεων όχι ως εξαιρέσεις αλλά ως κανόνας. Και φυσικά χρειάζεται επιτέλους μια κρατική πολιτική στο πεδίο του πολιτισμού όπου τα κονδύλια δεν θα κόβονται με το παραμικρό και η χρηματοδότηση δεν θα είναι για τους λίγους και αρεστούς.
Αν ο πολιτισμός λοιπόν είναι ο χώρος όπου μια κοινωνία δείχνει τον καλύτερο της εαυτό τότε θα πρέπει να γίνει δίκαιος για όσες και όσους τον υπηρετούν.