Παρίσι, 6 Δεκεμβρίου 2025
Αγαπητές συντρόφισσες και σύντροφοι,
Ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση να συμμετάσχω στη σημερινή συζήτηση στρογγυλής τράπεζας με θέμα τα δικαιώματα των γυναικών ενόψει και των εκλογών τοπικής αυτοδιοίκησης που θα έχετε στη χώρα σας μεταφέροντας τους χαιρετισμούς του Γυναικείου Κινήματος της ΠΟΓΟ από την Κύπρο και της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών της οποίας είμαι μία από τις αντιπροέδρους.
Όπως γνωρίζετε φέτος η ΠΔΟΓ συμπληρώνει 80 χρόνιας ζωής και δράσης. Ιδρύθηκε την 1η Δεκεμβρίου το 1945, εδώ στο Παρίσι, μέσα από τα ερείπια ενός πολέμου που σημάδεψε ολόκληρη την ανθρωπότητα, από γυναίκες από διαφορετικές χώρες, διαφορετικές γλώσσες, διαφορετικές εμπειρίες. Γυναίκες σε κατεχόμενες πόλεις, γυναίκες σε αποικιοκρατούμενες χώρες, γυναίκες που δούλευαν για ψίχουλα, γυναίκες που παλεύαν να μεγαλώσουν παιδιά μέσα στην καταστροφή, γυναίκες μέσα στη φτώχεια. Γυναίκες που έχασαν παιδιά, αδερφούς, συντρόφους. Γυναίκες που πάλεψαν στην αντίσταση, που έκρυψαν διωκόμενους, που βάδισαν σε πορείες με κίνδυνο τη ζωή τους.
Κι όμως, όλες αυτές οι ανώνυμες, εκατομμύρια γυναίκες, έγιναν η δύναμη που έβαλε τους θεμέλιους λίθους για τα δικαιώματα που έχουμε σήμερα.
Δεν διεκδίκησαν μόνο τη δική τους ζωή.
Διεκδίκησαν την ειρήνη για όλους τους λαούς.
Διεκδίκησαν δικαιοσύνη, εκπαίδευση, υγεία, αξιοπρέπεια.
Έγιναν πρωτοπορία στον αντιφασιστικό αγώνα, στον αντιπολεμικό αγώνα, στον αγώνα για ελευθερία και ισότητα.
Σήμερα ο κόσμος μας ξανασκοτεινιάζει.
Πολεμικές συγκρούσεις ξεσπούν η μία μετά την άλλη.
Η ακροδεξιά δυναμώνει, οι φασιστικές ιδέες επανέρχονται από την πίσω πόρτα.
Η φτώχεια γιγαντώνεται, οι κοινωνικές πολιτικές αποδομούνται.
Τα δικαιώματα που κέρδισαν γενιές γυναικών αμφισβητούνται ανοιχτά.
Και μέσα σε όλα αυτά, νέα μορφές εκμετάλλευσης εμφανίζονται:
ψηφιακή παρενόχληση, εμπορία ανθρώπων με σύγχρονες μεθόδους, εργασιακή ανασφάλεια που τιμωρεί πρώτα τις γυναίκες, σεξισμό, κλίμα φόβου και ανασφάλειας στις γειτονιές και στους χώρους εργασίας.
Αναγνωρίζουμε το ρόλο που παίζει ο καπιταλισμός στη δημιουργία του μιλιταρισμού και του πολέμου, και θέλουμε μια νέα, μη στρατιωτικοποιημένη ασφάλεια, για να διασφαλίσουμε τη ζωή και την υγεία των σημερινών και των μελλοντικών γενεών σε αυτόν τον πλανήτη – και του ίδιου του πλανήτη.
Η φιλοδοξία μας για ειρήνη απειλείται σήμερα από την κλιμάκωση της κούρσας των εξοπλισμών και τον κίνδυνο πυρηνικού πολέμου, την ενίσχυση των στρατιωτικών συμμαχιών και τη στρατιωτικοποίηση των διεθνών σχέσεων.
Το όλο και πιο παγκόσμιο ΝΑΤΟ και οι σύμμαχοι τους, ενεργεί προς το συμφέρον των πλούσιων εθνών της “Δύσης”, σήμερα.
Ενώ πολλοί αντιμετωπίζουν μια σοβαρή κρίση κόστους ζωής, οι κυβερνήσεις καλούνται από το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες μέχρι το 5% του ΑΕΠ, για να αντιμετωπίσουν τον συνεχιζόμενο φρενήρη επανεξοπλισμό. Αυτό συχνά συνοδεύεται από αυξανόμενο αυταρχισμό και την επανεμφάνιση νεοφασιστικών, εθνικιστικών, ξενοφοβικών και σεξιστικών ιδεολογιών, που ενθαρρύνονται από μια ολοένα και πιο στρατιωτικοποιημένη κουλτούρα.
Για αυτό η Παγκόσμια Δημοκρατική Ομοσπονδία Γυναικών είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ.
Είναι ο διεθνής χώρος όπου οι γυναίκες:
- ενώνουν αγώνες,
- απαιτούν ειρήνη και αξιοπρεπή ζωή,
- μιλούν χωρίς φόβο,
- καταγγέλλουν την αδικία,
- δίνουν ορατότητα σε όσες η κοινωνία θέλει αόρατες.
Και βέβαια, στην Ευρώπη – την ήπειρο που πλήρωσε όσο καμία άλλη το τίμημα του φασισμού – βλέπουμε ξανά σκιές να σηκώνονται.
Σκιές εθνικισμού, ρατσισμού, μισογυνισμού.
Σκιές που θέλουν τη γυναίκα στο περιθώριο, σιωπηλή, αόρατη. Σκιές που μιλούν για ειρήνη και προετοιμάζονται για πόλεμο. Σκιές που στερούν το ψωμί και μια καλύτερη ζωή από τον άνθρωπο για να ξοδέψουν στους εξοπλισμούς. Η Ευρώπη όμως, είτε θα είναι Ευρώπη της ειρήνης και της ισότητας,
ή δεν θα είναι Ευρώπη.
Παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια η ΠΔΟΓ, στα 80χρονα δεν τιμούμε μόνο το παρελθόν.
Στέλνουμε μήνυμα για το μέλλον.
Όραμα μας ένας κόσμος όπου:
- Καμιά γυναίκα δεν θα φοβάται να περπατήσει μόνη.
- Καμιά μητέρα δεν θα αναγκάζεται να διαλέξει ανάμεσα στη δουλειά και στο παιδί της.
- Καμιά προσφυγική μάνα δεν θα κουβαλάει την πατρίδα της στην πλάτη της.
- Καμιά γυναίκα σε κανένα μέρος του κόσμου δεν θα γίνεται εμπόρευμα ή στόχος.
- Κανένας λαός δεν θα ζει κάτω από κατοχή, βόμβες ή εκμετάλλευση.
Εμείς θεωρούμε υποχρέωση μας να κρατήσουμε την ΠΔΟΓ ζωντανή, να τη δυναμώνουμε με το δικό μας έργο, με τη δική μας καθημερινή μάχη. Οι σύγχρονες συνθήκες επιβάλλουν περαιτέρω συντονισμό για την προάσπιση των κεκτημένων δικαιωμάτων των γυναικών που σήμερα βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω της ανόδου της ακροδεξιάς και των φασιστικών αντιλήψεων. Η ΠΔΟΓ αποτελεί μέχρι σήμερα ζωντανό παράδειγμα, πώς ο διεθνισμός, όταν στηρίζεται στις αρχές της ισότητας, της ειρήνης και της κοινωνικής δικαιοσύνης, μπορεί να αποτελεί δύναμη αντίστασης και ελπίδας.
Σύντροφοι και συντρόφισσες,
Πολύ συχνά, όταν τοποθετούνται δημόσια γυναικείες οργανώσεις -όπως η ΠΟΓΟ- πολλοί διερωτώνται -άλλοι καλοπροαίρετα και άλλοι με ειρωνεία- «γιατί χρειάζεται να υπάρχουν γυναικείες οργανώσεις; Μήπως διαχωρίζεστε από μόνες σας με το να έχετε ξεχωριστές οργανώσεις;». Άλλοι πάλι ισχυρίζονται ότι πλέον δεν υπάρχει ανισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα και ότι κάθε γυναίκα μόνη της, αν το θέλει πολύ, θα πετύχει. Αυτές οι αντιλήψεις πάνε κι έρχονται στο πέρασμα του χρόνου. Αλλά η απάντηση είναι ξεκάθαρη.
Η δική μας θέση είναι ότι πρέπει να οργανώνονται, να διεκδικούν και να αγωνίζονται οι γυναίκεςγιατί σε όλες τις στατιστικές για τη φτώχεια, την ανεργία, τους μισθούς, τις συντάξεις, τη μερική απασχόληση, την υποαπασχόληση, πλήττονται πάντοτε περισσότερο οι γυναίκες, οι εργαζόμενες γυναίκες. Γιατί σε όλο τον κόσμο εκατομμύρια γυναίκες δεν προσλαμβάνονται ή απολύονται από εργοδότες που δεν τις θέλουν ως εργαζόμενες επειδή θα γίνουν μητέρες. Γιατί η εργαζόμενη γυναίκα όταν σχολάσει από τη δουλειά την περιμένει ένα δεύτερο μεροκάματο στο σπίτι, επειδή ακόμα και στον 21ο αιώνα η φροντίδα των παιδιών, των ηλικιωμένων, του νοικοκυριού θεωρείται ακόμα ευθύνη της γυναίκας.
Γιατί είμαστε το φύλο που μετρά εκατομμύρια θύματα σε γυναικοκτονίες, βιασμούς, βία και κακοποίηση μέσα στην οικογένεια, στη σωματεμπορία και την εξαναγκαστική πορνεία. Εκατομμύρια γυναίκες σκοτώνονται ή κακοποιούνται μέχρι αναπηρίας από τον σύζυγο ή τον σύντροφό τους, επειδή θεωρεί ότι έχει εξουσία πάνω τους. Και όλα αυτά συμβαίνουν σε όλες τις χώρες του κόσμου, ακόμα και στις λεγόμενες πιο ανεπτυγμένες.
Σύντροφοι και συντροφισσες,
Έχοντας υπόψη ότι βρίσκεστε σε προεκλογική εκστρατεία για την τοπική αυτοδιοίκηση, να σας αναφέρω ότι για τις εκλογές στην τοπική αυτοδιοίκηση που έγιναν το 2023 στην Κύπρο, ως Γυναικείο Κίνημα της ΠΟΓΟ είχαμε διαμορφώσει Θέσεις για το ρόλο της γυναίκας στην τοπική αυτοδιοίκηση αλλά και για το ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την προώθηση της ισότητας και της ισοτιμίας των φύλων.
Οι δημοτικές εκλογές αποτελούν μεγάλη ευκαιρία – όχι μόνο για την εκλογή γυναικών, αλλά για τη συμμετοχή γυναικών που έχουν ταξική, κοινωνική και δημοκρατική συνείδηση.
Οι γυναίκες γνωρίζουν πολύ καλά τα προβλήματα των τοπικών κοινωνιών γιατί τα βιώνουν στο πετσί τους:
- Τις ελλείψεις στη δημόσια υγεία και την πρόνοια.
- Την υποβάθμιση των σχολείων και της προσχολικής αγωγής.
- Την έλλειψη δομών φροντίδας ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρίες.
- Την πανάκριβη στέγη και την ενεργειακή φτώχεια.
- Την ανασφάλεια στους χώρους εργασίας και στους δρόμους της πόλης.
Δεν χρειαζόμαστε απλώς περισσότερες γυναίκες στις δημοτικές αρχές.
Χρειαζόμαστε γυναίκες που θα συγκρουστούν με τα συμφέροντα που εμποδίζουν την ισότητα.
Χρειαζόμαστε γυναίκες που θα υπερασπιστούν δημόσια και δωρεάν κοινωνικά αγαθά, που θα διεκδικήσουν δομές φροντίδας, μέτρα για την καταπολέμηση της βίας, υπηρεσίες για τα παιδιά, πολιτικές ένταξης μεταναστριών, προστασία της εργασίας, καθολική πρόσβαση στον πολιτισμό και τον αθλητισμό.
Κάθε δημοτικό συμβούλιο πρέπει να γίνει πεδίο υπεράσπισης του κοινωνικού κράτους και της δημόσιας ζωής.
Και οι γυναίκες μπορούν και πρέπει να είναι πρωταγωνίστριες σε αυτό.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της δημοκρατίας και τον θεσμό που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη. Η καθημερινή ζωή, η ποιότητα των υπηρεσιών, η πρόσβαση σε κοινωνικές δομές, οι υποδομές, ακόμα και η αίσθηση ασφάλειας, επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις και τις πολιτικές που διαμορφώνονται σε επίπεδο Δήμων και Κοινοτήτων. Παρ’ όλα αυτά, η εμπειρία μας δείχνει ότι οι πολιτικές που ασκούνται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι ουδέτερες ως προς το φύλο: οι γυναίκες βιώνουν με διαφορετικό τρόπο την πόλη, τις υπηρεσίες και τους θεσμούς.
Η συμμετοχή των γυναικών στη λήψη αποφάσεων, η ένταξη της έμφυλης διάστασης στους δημοτικούς προϋπολογισμούς, η ύπαρξη πολιτικών και δομών που στηρίζουν τη φροντίδα, η πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, όλα αυτά παραμένουν ανεπαρκή. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να μένει ουδέτερη μπροστά στις ανισότητες, αφού είναι ο θεσμός που έχει τη δυνατότητα να τις αμβλύνει με άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Η ΠΟΓΟ θεωρεί ότι η ένταξη της διάστασης του φύλου στην Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί προϋπόθεση για ανθρώπινες, συμπεριληπτικές και ασφαλείς πόλεις.
Σύντροφοι και συντρόφισσες,
Μας ανησυχεί η κατάσταση των γυναικείων δικαιωμάτων στην Ευρώπη και διεθνώς. Δεν θα αναφερθώ σε στατιστικές και αριθμούς για να επιβεβαιώσω την ανησυχία μας γιατί είμαι σίγουρη ότι είναι γνωστοί. Ωστόσο, παρά τις γενικότερες κατευθύνσεις καθώς και τις προσπάθειες ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου σε ευρωενωσιακές νομοθετικές ρυθμίσεις, οι ενδείξεις ότι η ΕΕ ή τα κράτη μέλη έχουν δεσμευτεί πλήρως να θέσουν στο επίκεντρο την ισότητα των φύλων, ακολουθούν μια πορεία δυσανάλογη των διακηρύξεων. Εφόσον, προχωρώντας στη διαδικασία υλοποίησης, καθίσταται σαφές ότι η αξία που αποδίδεται δηλωτικά στην ισότητα των φύλων δεν συνοδεύεται απαραίτητα από μέτρα για την εφαρμογή τους στην πράξη.
Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές, που κυριαρχούν σε ολόκληρο το ευρωενωσιακό οικοδόμημα, αποτελούν ένα δύσκαμπτο πλαίσιο ακόμη και για τη μερική προώθηση της ισότητας. Αυταπόδεικτα, παρότι η ΕΕ παρουσιάζει ένα σχετικά προοδευτικό καθεστώς φύλου, την ίδια ώρα αυτό συρρικνώνεται και υποβαθμίζεται γιατί προσαρμόζεται θεμελιωδώς στις υφιστάμενες πολιτικές της αγοράς εργασίας. Συγκεκριμένα, η δραστική συρρίκνωση και κατάργηση κοινωνικών προγραμμάτων και κοινωνικών παροχών, οι ιδιωτικοποιήσεις, η υποβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και παιδείας, οι ελλιπείς ρυθμίσεις για τον κατώτατο μισθό και η δραστική μείωση της αγοραστικής του αξίας, η απορρύθμιση της εργασίας με ακόμα μεγαλύτερη επέκταση των ευέλικτων και άτυπων μορφών απασχόλησης, επιβεβαιώνουν τις μεγάλες προκλήσεις που παραμένουν και είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικές για τη γυναίκα.
Ταυτόχρονα, η διεθνής κατάσταση διαμορφώνεται από πολέμους και γεωπολιτικές εντάσεις — με τις γυναίκες και τα παιδιά να πληρώνουν πάντα το βαρύτερο τίμημα. Από την Παλαιστίνη μέχρι την Ουκρανία, από το Σουδάν μέχρι τη Συρία, από την Υεμένη μέχρι το Αφγανιστάν.
Η επανεκλογή του Ντόναλτ Τραμπ στην Προεδρία των ΗΠΑ καθώς και η ακροδεξιά στροφή που παρατηρείται σε πολλές χώρες ανά το παγκόσμιο, ανάμεσα τους και κράτη μέλη της ΕΕ, εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς. Η ακροδεξιά ρητορική απέναντι στις μειονότητες, τις γυναίκες και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, σε συνδυασμό με πολιτικές που στοχεύουν στον περιορισμό κοινωνικών και δημοκρατικών κεκτημένων, ενισχύουν τον διχασμό και υπονομεύουν θεμελιώδεις ελευθερίες. Παράλληλα, η ενίσχυση συντηρητικών και εθνικιστικών δυνάμεων παγκοσμίως ενδέχεται να αυξήσει τις πολεμικές συγκρούσεις και να επηρεάσει αρνητικά τη διεθνή συνεργασία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, δίνοντας χώρο στον αυταρχισμό.
Όλα αυτά τα δεδομένα επιδρούν σημαντικά στις ζωές των γυναικών, με αυτές που βιώνουν τις συνέπειες της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας και των πολέμων να πληρώνουν το πιο βαρύ τίμημα.
Συνεκτιμώντας τις αντικειμενικές δυσκολίες που προκύπτουν και το αρνητικό περιβάλλον που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια, καθίσταται σαφές ότι ο ρόλος των προοδευτικών γυναικείων οργανώσεων, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Είναι υποχρέωση των γυναικείων κινημάτων σήμερα παρά ποτέ, να συντονιστούν σε Ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, να επεξεργάζονται τρόπους με τους οποίους οι διαχρονικές και οι νέες προκλήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν πιο αποφασιστικά και ολοκληρωμένα. Με εκστρατείες ενημέρωσης, δημόσιας διαβούλευσης, και μαζικές κινητοποιήσεις θα συνεχίσουμε να αναδεικνύουμε τη σημασία της γυναικείας ισοτιμίας ως κομβικού σταθμού για τη συνολική πρόοδο της κοινωνίας.
Από κοινού, να δώσουμε τον αγώνα ώστε μέσα στις σημερινές συνθήκες επέλασης του νεοφιλελευθερισμού και της ακροδεξιάς, να τύχουν υπεράσπισης στην ΕΕ τα δικαιώματα της γυναίκας και η ισότητα των φύλων κατά τρόπο που να προάγεται η ανεξαρτησία και η χειραφέτηση των γυναικών.