Γράφει η Αντιγόνη Χάσικου, Μέλος Επαρχιακού Συμβουλίου ΠΟΓΟ Λευκωσίας- Κερύνειας
Ο καταρτισμός του κρατικού προϋπολογισμού στη βάση του φύλου αποτελεί αδιαμφισβήτητη σύγχρονη ανάγκη ειδικά στις ραγδαία εξελισσόμενες οικονομίες. Αυτό καθίσταται σαφές μέσα από διακηρύξεις και πολιτικές δεσμεύσεις τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) όσο και σε επίπεδο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Στην Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει μέχρι σήμερα ενσωματωθεί η έμφυλη διάσταση στη διαδικασία κατάρτισης του κρατικού προϋπολογισμού.
Το Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου ετοίμασε για λογαριασμό του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης «Οδηγό Ένταξης της Διάστασης του Φύλου στις Δημόσιες Πολιτικές», τον οποίο το Γραφείο της Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων προωθεί προς πολλαπλούς αποδέκτες, με στόχο την καλλιέργεια νοοτροπίας ισότητας με τον σχεδιασμό ειδικών προγραμμάτων επιμόρφωσης σε θέματα ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στους κρατικούς προϋπολογισμούς από την Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης και την εκπαίδευση λειτουργών του δημοσίου που ασχολούνται με τον καταρτισμό του προϋπολογισμού και λαμβάνουν αποφάσεις για την τελική του μορφή.
Ο προϋπολογισμός για το φύλο καθίσταται προοδευτικά ολοένα και πιο σημαντικός στις διαδικασίες κατάρτισης του προϋπολογισμού και του δημοσιονομικού ελέγχου της ΕΕ, τάση η οποία χαρακτηρίζει και τις πολιτικές των κρατών μελών της Ένωσης.
Αποτελεί μέρος του ευρύτερου πλαισίου της ενσωμάτωσης στις δημόσιες πολιτικές, της διάστασης του φύλου με στόχο την ένταξη της αρχής της ισότητας των φύλων σε όλα τα στάδια χάραξής τους, αλλά και προώθηση της λογοδοσίας και της διαφάνειας στον δημοσιονομικό σχεδιασμό και την αύξηση της συμμετοχής με γνώμονα το φύλο στη διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού με τη λήψη διάφορων μέτρων.
Σύμφωνα με έρευνες που έχουν διενεργηθεί, ο προϋπολογισμός δεν μπορεί να θεωρηθεί ουδέτερος ως προς το φύλο, καθώς οι δημοσιονομικές πολιτικές που προβλέπονται έχουν διαφορετικό αντίκτυπο σε άνδρες και γυναίκες. Ως εκ τούτου, οι δαπάνες γι’ αυτές τις πολιτικές επηρεάζουν την καθημερινή ζωή ανδρών και γυναικών. Για να διασφαλιστούν σταθερά αποτελέσματα ως προς την ισότητα στο πλαίσιο αυτό, ο έμφυλος προϋπολογισμός πρέπει να βασίζεται σε ενδελεχή ανάλυση φύλου, η οποία χαρτογραφεί την πραγματική εικόνα κατανομής των πόρων που διενεργείται μεταξύ ανδρών, γυναικών, αγοριών και κοριτσιών. Με βάση τις πληροφορίες που παρέχει μια τέτοια ανάλυση, καταρτίζεται ο έμφυλος προϋπολογισμός.
Με την ένταξη της έμφυλης διάστασης στον προϋπολογισμό δεν αφαιρούνται κονδύλια από τον προϋπολογισμό για ορισμένες πολιτικές, αλλά επιδιώκεται η αναδιάρθρωση του προϋπολογισμού με τέτοιο τρόπο ώστε να συμβάλλει στην ισότητα των φύλων και στην αποτελεσματική υλοποίηση του προϋπολογισμού. Ο έμφυλος προϋπολογισμός θεωρείται ότι συμβάλλει στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.
Σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), η ισότητα των φύλων συμβάλλει με τη σειρά της στην αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, καθώς οδηγεί σε υψηλότερο επίπεδο απασχόλησης και παραγωγικότητας. Η μελέτη του EIGE καταδεικνύει περαιτέρω την αύξηση του ΑΕΠ που επιτυγχάνεται ή θα επιτευχθεί στα κράτη μέλη, εάν εφαρμόσουν την αρχή της ισότητας των φύλων στις πολιτικές τους.