Η ΒΙΑ ΕΧΕΙ ΠΡΟΣΩΠΟ

Με αφορμή την 25η Νοεμβρίου, Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, το Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ στρέφει τον προβολέα εκεί όπου πρέπει: στον δράστη, στην ευθύνη του, στις κοινωνικές αντιλήψεις που επιτρέπουν στη βία να γεννιέται, να δικαιολογείται και να επαναλαμβάνεται, στις ανεπαρκείς δομές και πολιτικές που δίνουν προβάδισμα στους θύτες έναντι στα θύματα. 

Για χρόνια, η δημόσια συζήτηση γύρω από την έμφυλη βία ξεκινά συχνά από τη γυναίκα. Γιατί έμεινε; Γιατί δεν έφυγε νωρίτερα; Γιατί δεν μίλησε; Γιατί τον πίστεψε; Γιατί γύρισε πίσω; Σε αυτό το πλαίσιο προσπαθούμε να ενδυναμώσουμε τις γυναίκες για να μπορέσουν να βγουν από τον κύκλο της βίας και να σωθούν, ωστόσο ακόμη και ο λόγος περί ενδυνάμωσης μπορεί, όταν αποκόπτεται από την ευθύνη του δράστη και του συστήματος, να μεταφέρει δυσανάλογο βάρος στις ίδιες τις γυναίκες. Είναι όμως εκεί η ρίζα του προβλήματος;

Μήπως πρέπει να αντιστραφούν τα ερωτήματα;

Γιατί εκείνος άσκησε βία; Γιατί θεωρεί ότι δικαιούται να ελέγχει, να επιβάλλεται, να απειλεί, να εξευτελίζει; Γιατί η κοινωνία εξακολουθεί να αναζητά ελαφρυντικά για τον δράστη και ευθύνες στη γυναίκα; Ποια μέτρα λαμβάνουμε για να τιμωρήσουμε αποτελεσματικά τους δράστες και να αποτρέψουμε τους εν δυνάμει δράστες;

Η έμφυλη βία δεν γεννιέται στο κενό.

Ριζώνει από την πατριαρχική κουλτούρα η οποία διαμορφώνει τα πρότυπα με τα οποία μεγαλώνουν πολλοί άντρες και αγόρια: με την απαίτηση να είναι δυνατοί, κυρίαρχοι, σκληροί, να μην εκφράζουν φόβο ή ευαλωτότητα, να επιβάλλονται αντί να υποχωρούν, να συνδέουν τον ανδρισμό με τον έλεγχο, την επιθετικότητα και την εξουσία. Όταν αυτά τα πρότυπα παρουσιάζονται ως «φυσικά» χαρακτηριστικά του άντρα, δημιουργούν ένα έδαφος όπου η κυριαρχία μπορεί να εκλαμβάνεται ως δικαίωμα και η βία ως αποδεκτό μέσο επιβολής.

Στο ίδιο πλέγμα αντιλήψεων οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ως αδύναμες, κατώτερες ή ελεγχόμενες, η ζήλια παρουσιάζεται ως απόδειξη αγάπης, η κτητικότητα ως φυσιολογική συμπεριφορά και η άρνηση μιας γυναίκας ως κάτι που μπορεί να αμφισβητηθεί, να παρακαμφθεί ή ακόμη και να τιμωρηθεί.

Η αμφισβήτηση της έμφυλης βίας περνά, επομένως, και μέσα από την αμφισβήτηση αυτών των προτύπων. Μέσα από έναν διαφορετικό τρόπο να μεγαλώνουμε αγόρια και να μιλάμε για τον ανδρισμό: χωρίς την απαίτηση της κυριαρχίας, χωρίς φόβο απέναντι στην ευαισθησία, με σεβασμό στα όρια, στην ισότητα και στην ελευθερία των άλλων.

*«Δεν είναι όλοι οι άντρες, αλλά πάντα είναι άντρας»

Δεν στοχοποιούμε συλλήβδην τους άντρες, ούτε τους αντιμετωπίζουμε ως εν δυνάμει δράστες. Αναδεικνύουμε, όμως, μια πραγματικότητα: η  βία κατά των γυναικών συνδέεται με σχέσεις εξουσίας, πατριαρχικές αντιλήψεις και πρότυπα ανδρισμού που επιτρέπουν ή κανονικοποιούν τον έλεγχο, την επιβολή και τη βία.

Ακριβώς γι’ αυτό, οι άντρες είναι αναγκαίοι σύμμαχοι. Σύμμαχοι που αμφισβητούν τα στερεότυπα, που δεν ανέχονται σεξιστικές συμπεριφορές, που παρεμβαίνουν απέναντι στη βία, που μεγαλώνουν παιδιά με διαφορετικά πρότυπα και διεκδικούν μαζί με τις γυναίκες μια κοινωνία ισότητας και σεβασμού.

Κοινωνικό πλέγμα ανοχής γύρω από τους δράστες.

Η βία συντηρείται όταν γύρω από τους δράστες στήνεται ένα σύστημα δικαιολογιών: «ήταν θυμωμένος», «τον προκάλεσε», «την αγαπούσε», «είναι καλός άνθρωπος». Καμία από αυτές τις φράσεις δεν είναι αθώα. Αντίθετα, μετακινούν την ευθύνη από εκείνον που ασκεί τη βία προς εκείνη που την υφίσταται και καλλιεργούν ένα κοινωνικό περιβάλλον που αναζητά ελαφρυντικά για τον δράστη.

Οι ίδιες αντιλήψεις εμφανίζονται όταν η ζήλια βαφτίζεται ενδιαφέρον, ο έλεγχος φροντίδα, η κτητικότητα αγάπη και η επιθετικότητα «νεύρα» ή «δύσκολος χαρακτήρας». Όταν η βία θεωρείται ιδιωτική υπόθεση και η κοινωνική εικόνα του δράστη μετρά περισσότερο από την ασφάλεια της γυναίκας.

Έτσι δημιουργείται ένα πλέγμα ανοχής που μπορεί να λειτουργεί προστατευτικά για τον δράστη και αποτρεπτικά για τη γυναίκα που θέλει να μιλήσει. Έτσι οδηγούμαστε στη διαιώνιση μιας κουλτούρας μέσα στην οποία η έμφυλη βία μπορεί να συνεχίζεται.

Θεσμικό προβάδισμα στους δράστες

Τεράστια ευθύνη έχουν και οι πολιτικές που εφαρμόζονται για την καταπολέμηση της έμφυλης βίας.  Όταν οι καταγγελίες δεν διερευνώνται έγκαιρα, όταν τα μέτρα προστασίας δεν εφαρμόζονται αποτελεσματικά, όταν οι παραβιάσεις δεν αντιμετωπίζονται άμεσα και όταν η γυναίκα καλείται ξανά και ξανά να αποδεικνύει ότι κινδυνεύει, τότε το σύστημα αποτυγχάνει να της προσφέρει την ασφάλεια που δικαιούται.

Οι περιορισμένοι προϋπολογισμοί και και υποστελέχωση σε σημαντικές δομές στήριξης των θυμάτων  και μετατρέπουν την προστασία σε υπόσχεση που συχνά δεν αποδίδεται και την τιμωρία σε διαδικασία που συνεχώς αναβάλλεται. Και όσο η ασφάλεια του θύματος καθυστερεί και η λογοδοσία του δράστη μετατίθεται, τόσο δημιουργείται στην πράξη ένα θεσμικό προβάδισμα υπέρ του θύτη.

Η ανατροπή της έμφυλης βίας απαιτεί αλλαγή σε όλα τα επίπεδα.

Στον τρόπο που μεγαλώνουμε τα αγόρια και αντιλαμβανόμαστε τον ανδρισμό, στις κοινωνικές αντιλήψεις που δικαιολογούν, συγκαλύπτουν ή κανονικοποιούν τη βία, στις δομές και στις πολιτικές που οφείλουν να προστατεύουν αποτελεσματικά τις γυναίκες και να διασφαλίζουν τη λογοδοσία των δραστών.

Είναι συλλογική ευθύνη να αμφισβητήσουμε τα πρότυπα κυριαρχίας και επιβολής, να πάψουμε να αναζητούμε ευθύνες στη γυναίκα και άλλοθι στον δράστη και να απαιτήσουμε επαρκώς στελεχωμένες, χρηματοδοτημένες και συντονισμένες δομές. 

Η βία έχει πρόσωπο.
Καμία δικαιολογία στην έμφυλη βία. Λογοδοσία των δραστών. Προστασία των γυναικών.

Απαιτούμε:

  • Επαρκείς προϋπολογισμούς, που να διασφαλίζουν την ουσιαστική εφαρμογή της νομοθεσίας.
  • Πρόληψη από μικρή ηλικία, με εκπαίδευση στην ισότητα, τη συναίνεση και τον σεβασμό.
  • Συστηματική επιμόρφωση αστυνομικών, κοινωνικών λειτουργών, επαγγελματιών υγείας, εισαγγελέων και δικαστών, ώστε οι καταγγελίες να αντιμετωπίζονται χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις.
  • Αποτελεσματική διερεύνηση και λογοδοσία των δραστών, χωρίς καθυστερήσεις και χωρίς μετατόπιση της ευθύνης στις γυναίκες.
  • Διασφάλιση της ασφάλειας των θυμάτων, με ουσιαστική παρακολούθηση της εφαρμογής των διαταγμάτων προστασίας.
  • Σταθερή χρηματοδότηση δομών προστασίας και στήριξης, ώστε κάθε γυναίκα να μπορεί να ζητήσει βοήθεια με ασφάλεια.
  • Προγράμματα παρέμβασης για τους δράστες, μετά την ολοκλήρωση της ποινικής διαδικασίας, με στόχο την αλλαγή κακοποιητικών συμπεριφορών, χωρίς να αναιρούνται οι συνέπειες των πράξεών τους.
  • Αξιόπιστα στοιχεία και δημόσια λογοδοσία, ώστε να γνωρίζουμε πώς αντιμετωπίζονται οι υποθέσεις και ποια μέτρα είναι αποτελεσματικά.

Γραμμή Βοήθειας

1440

116000

7001110

Sign Up to Our Newsletter

Be the first to know the latest updates

[mc4wp_form id="15069" element_id="style-1"]