Αξιοσέβαστη συντρόφισσα και συναγωνίστρια,
Κυρία Αθηνά μας,
Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να σε αποχαιρετήσουμε στο τελευταίο σου ταξίδι, σε ένα ταξίδι που δεν θα υπάρχουν πλέον οδοφράγματα για να σε εμποδίζουν να επισκέπτεσαι κάθε γωνιά της Κύπρου, να σε παραδώσουμε στην αγκαλιά της γης της Αγίας Τριάδας που δεν ήθελες να αποχωριστείς ποτέ σου. Μια γυναίκα που η στάση ζωής της, η αντοχή της ήταν πράξη αντίστασης, που κρατούσε τη φλόγα και την ελπίδα της επανένωσης αναμμένη
Η Αθηνά Ζάουρα το γένος Χατζηγιάννη, γεννήθηκε στις 19/3/1933 στην Αγία Τριάδα Γιαλούσας. Ήταν το μικρότερο από τα 9 παιδιά της οικογένειας Χ’’ Γιάννη Χ’’Μιχαήλ. Στα 17 της χρόνια ακολούθησε το Μιχάλη Ζάουρα, νέος από φτωχή οικογένεια, από τους ελάχιστους μορφωμένους για την εποχή αφού ήταν απόφοιτος του Γυμνασίου Ριζοκαρπάσου. Το σημαντικότερο όμως ήταν το γεγονός ότι ήταν ήδη εμπνευσμένος, από καθηγητές και άλλους προοδευτικούς παράγοντες της εποχής του στις σοσιαλιστικές ιδέες, πρωτοπόρος στην οργάνωση του Λαϊκού Κινήματος στην Αγία Τριάδα και ευρύτερα στην Καρπασία. Για την επιλογή της είχε συνέπειες και τίμημα αλλά ήταν πάντα περήφανη για την επιλογή της.
Το 1950 παντρεύτηκαν και δημιούργησαν τη δική τους οικογένεια που αποτελείται από 6 παιδιά, και τώρα 12 εγγόνια και 5 δισέγγονα. Η Αθηνά ήταν σύζυγος, οικοκυρά, αγρότισσα, μα πάνω από όλα μάνα. Είχε την κύρια ευθύνη για το μεγάλωμα των παιδιών αφού ο σύζυγος της ήταν υπεύθυνος του Συνεργατικού παντοπωλείου και παράλληλα ήταν στέλεχος της Αριστεράς με ιδιαίτερα πρωταγωνιστικό ρόλο στην επίλυση προβλημάτων και την ανάπτυξη της μικρής κοινότητας της Αγίας Τριάδας.
Η Αθηνά εργάστηκε σκληρά για το ανάγιωμα, την φροντίδα και την γαλούχηση των παιδιών της με τις αρχές της εντιμότητας, της ανθρωπιάς και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Εργάστηκε σε όλες τις αγροτικές δουλειές, στα καπνά, στο θέρος, στο βαμβάκι και άλλε κτηνοτροφικές εργασίες.
Η ζωή της Αθηνάς στην Αγία Τριάδα κυλούσε ανάμεσα στις καθημερινές δυσκολίες των γεωργικών ασχολιών, στο μεγάλωμα των παιδιών αλλά πάντα δίπλα στο σύζυγο της στους αγώνες των αγροτών και του λαϊκού κινήματος αφού το σπίτι τους ήταν ο τόπος συγκέντρωσης και χώρος για συνεδρίες και άλλες δραστηριότητες.
Δυστυχώς το προδοτικό πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή άλλαξε τη ζωή τους όπως και όλων των συγχωριανών τους αλλά και χιλιάδων άλλων συμπατριωτών μας. Με δική τους συνειδητή απόφαση παρέμειναν εγκλωβισμένοι στο χωριό τους με στόχο να συμβάλουν με την παρουσία τους στη διατήρηση των χωριών τους με την ελπίδα της σύντομης επίλυσης του κυπριακού και της επιστροφής όλων στα σπίτια τους.
Η απόφαση αυτή ήταν καθοριστική και για άλλους εγκλωβισμένους. Η οικογένεια Ζάουρα έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στο χωριό και η παραμονή τους ενθάρρυνε και άλλους χωριανούς να παραμείνουν. Ήταν τότε που μπήκε στο λεξιλόγιο της καθημερινότητας αλλά και της πολιτικής ορολογίας η λέξη εγκλωβισμένος. Που χρειαζόταν να εξηγήσουμε και συνεχίζουμε να εξηγούμε σε διεθνή φόρα και άλλους οργανισμούς τι σημαίνει εγκλωβισμένος. Να εξηγήσουμε την αυτοθυσία αυτών των ανθρώπων, να ζουν καθημερινά την τουρκική κατοχή σε όλες τις πτυχές της ζωής τους. Να εξηγήσουμε την αυτοθυσία τους να στερηθούν τα παιδιά τους, να στερηθούν μια καλύτερη ζωή προσμένοντας καρτερικά την πολυπόθητη λύση που θα έδιωχνε τον εισβολέα και θα επανένωνε την πατρίδα μας. Αυτό σημαίνει εγκλωβισμένος και όχι μόνο άνθρωποι που βρίσκονται περικυκλωμένοι ή αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο και άλλα συνώνυμα της λέξης που θα βρούμε στα λεξικά.
Όλα τα πιο πάνω περικλείονται στη ζωή της οικογένειας Ζάουρα. Τα δύο μεγάλα παιδιά το 1974, η Μαρούλα και ο Γιώργος βρίσκονταν ήδη στο εξωτερικό για σπουδές. Ο τρίτος 17 χρονών, ο Γιαννάκης συνελήφθη αιχμάλωτος και ένα χρόνο μετά εκδιώχθηκε στις ελεύθερες περιοχές. Το 1976, το 1978 και το 1980 έφυγαν διαδοχικά οι 3 μικρές κόρες της οικογένειας. Η Κατίνα, η Μορφία και η Ελένη. Σε ηλικία 12 χρονών, η μια μετά την άλλη, αφού αποφοιτούσαν από το Δημοτικό Σχολείο της Αγίας Τριάδας, έρχονταν στις ελεύθερες περιοχές για να συνεχίσουν το σχολείο. Το σπίτι της Αθηνάς που ήταν γεμάτο παιδιά, βρέθηκε να είναι άδειο και οι γονείς να ζουν με την αγωνία για το πού βρίσκονται τα παιδιά τους. Μπορεί ο καθένας να αναλογιστεί τα 12χρονα κορίτσια μόνα τους, να προσπαθούν να επιβιώσουν, χωρίς καμμιά επικοινωνία με τους γονείς, χωρίς δικαίωμα να τους επισκεφτούν και να προσποιούνται ότι όλα ήταν μια χαρά για να μην τους στεναχωρούν και να τους στηρίζουν στην απόφαση τους να παραμείνουν στο χωριό.
«Πληροφορούν τους γονείς τους ότι είναι καλά». Έτσι έλεγαν τα μηνύματα που έστελναν μέσω του Ερυθρού Σταυρού και της εκπομπής του ΡΙΚ. Για πολλά χρόνια ακούγαμε όλοι τέτοια μηνύματα από το ραδιόφωνο, αλλά για κάποιους αυτά τα στερεότυπα μηνύματα περίκλειαν την αγωνία και τον πόνο της προσμονής. Δεν μπορεί να μην συγκλονίζει το μήνυμα «Είμαι η Κατίνα Ζάουρα και πληροφορώ τους γονείς μου ότι παντρεύτηκα». Μπορείς να αναλύσεις τις καταστάσεις που βίωνα αυτά τα κορίτσια μόνα τους; Υπάρχει τρόπος να βάλεις στο χαρτί όσα βίωσαν όλα τα παιδιά των εγκλωβισμένων μόνα τους στις ελεύθερες περιοχές;
Την περασμένη εβδομάδα οργανώσαμε ως ΠΟΓΟ, συζήτηση με στόχο να φέρουμε στο φως μια πτυχή της ιστορίας της Κύπρου που, δυστυχώς, παραμένει ακόμα σε μεγάλο βαθμό αθέατη: την ιστορία των παιδιών των εγκλωβισμένων στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου. Ιδιαίτερη έμφαση δώσαμε στη διάσταση του ψυχικού τραύματος και των συνεπειών της απομόνωσης, της αποκοπής από το οικογενειακό περιβάλλον σε μικρή ηλικία, αλλά και των δικαιωμάτων που στερήθηκαν και συνεχίζουν να στερούνται τα παιδιά των εγκλωβισμένων που χωρίς τη θέληση τους εγκατάλειψαν τα χωριά τους.
Παρόλα αυτά, άντεξε η Αθηνά, κυρίως τα δύσκολα χρόνια που δεν επιτρεπόταν η επικοινωνία, ή χρειαζόταν μήνες για να εξασφαλίσεις άδεια για επίσκεψη. Όταν άνοιξαν τα οδοφράγματα και υπήρχε η δυνατότητα επικοινωνίας, το Γυναικείο Κίνημα της ΠΟΓΟ βρέθηκε δίπλα στους εγκλωβισμένους με συχνές επισκέψεις για ενημέρωση για την κατάσταση που βιώνουν, για να τους στηρίξουμε και να τους ενδυναμώσουμε με το ενδιαφέρον και την παρουσία μας.
Σε όλες αυτές τις επισκέψεις το σπίτι της οικογένειας Ζάουρα ήταν πάντα ανοικτό και η Αξιοσέβαστη μας Αθηνά έτοιμη να μας φιλοξενήσει με τα φαγητά και γλυκά της αλλά και για μια ανάσα από το μακρινό ταξίδι. Να οργανώσει στο σπίτι της συγκέντρωση με καλεσμένες και άλλες εγκλωβισμένες ενώ τα τελευταία χρόνια που αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας το ρόλο αυτό ανέλαβε η επίσης εγκλωβισμένη αείμνηστη Μαίρη Παντελή.
Αυτή είναι η Αθηνά Ζάουρα, η μάνα, η συγχωριανή, η εγκλωβισμένη, η αγωνίστρια, που ο αγώνας για τη λύση του Κυπριακού και επιστροφή δεν είναι σύνθημα αλλά καθημερινή πράξη αντίστασης και επιμονής για ένα καλύτερο μέλλον σε μια επανενωμένη πατρίδα. Ένας αγώνας που γίνεται χωρίς λόγια, καρτερικά και με τη στάση ζωής τους.
Όμως είμαστε εδώ σήμερα, για να σε αποχαιρετίσουμε στο τελευταίο σου ταξίδι. Να σου εκφράσουμε ακόμα μια φορά την εκτίμηση μας για όσα πρόσφερες στο κόμμα σου και στην ΠΟΓΟ. Για όσα πρόσφερες στην πατρίδα σου. Για μας η Αθηνά θα είναι πάντα ένα σύμβολο, για αυτό και επιλέξαμε να την τιμήσουμε με το 6ο Βραβείο Γυναικείας Προσφοράς «Κατίνα Νικολάου-Κλειώ Χριστοδουλίδου».
Να ξέρεις ότι πάντα θα θυμούμαστε και θα τιμούμε ανθρώπους, γυναίκες αγωνίστριες όπως εσύ και θα είσαι παράδειγμα και πρότυπο για τους νέους.
Από μέρους του ΑΚΕΛ και του Γυναικείου Κινήματος της ΠΟΓΟ εκφράζουμε στα παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα σου τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια.
Αιωνία σου η μνήμη
Αγία Τριάδα – 22/6/2025