8η Μάρτη Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας
Αόρατη εργασία – ορατή αδικία
Η 8η Μαρτίου, Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας, είναι ημέρα μνήμης, αγώνα και διεκδίκησης. Είναι μια ημέρα που γεννήθηκε μέσα από τους αγώνες των εργατριών και παραμένει μέχρι σήμερα σύμβολο της πάλης για ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Οι ρίζες της φτάνουν στο 1908, στην εξέγερση των εργατριών στα κλωστοϋφαντουργεία της Νέας Υόρκης, οι οποίες βγήκαν στους δρόμους διεκδικώντας αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, ανθρώπινα ωράρια και δίκαια μεροκάματα.
Σήμερα, έναν και πλέον αιώνα μετά, οι αγώνες για την ισότητα των φύλων παραμένουν επίκαιροι και αναγκαίοι. Οι γυναίκες εξακολουθούν να βιώνουν πολλαπλές μορφές εκμετάλλευσης: ως εργαζόμενες που αμείβονται λιγότερο, ως μητέρες που επωμίζονται δυσανάλογα το βάρος της φροντίδας, ως πολίτισσες που αποκλείονται από κέντρα λήψης αποφάσεων ενώ αντιμετωπίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό την φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Η πραγματικότητα αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της πατριαρχίας, που θέλει τη γυναίκα σε δεύτερο ρόλο, και ενός συστήματος ανάπτυξης που τη θέλει οικονομικά εξαρτώμενη, απομονωμένη από την κοινωνική και πολιτική ζωή, εγκλωβισμένη στους ρόλους της συζύγου και της μητέρας.
Η 8η Μαρτίου είναι κάλεσμα για οργάνωση, δράση και συλλογική διεκδίκηση. Είναι υπενθύμιση ότι τίποτα δεν χαρίστηκε στις γυναίκες και τίποτα δεν θα αλλάξει χωρίς αγώνα. Για ισότητα στην εργασία, στο σπίτι, στη ζωή. Για μια κοινωνία χωρίς διακρίσεις, χωρίς εκμετάλλευση, χωρίς βία. Για μια κοινωνία πραγματικά δίκαιη και ανθρώπινη.
Η φετινή 8η Μαρτίου μας βρίσκει και πάλι αντιμέτωπες με έντονες παγκόσμιες και τοπικές προκλήσεις: τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Παλαιστίνη και την Ουκρανία, την άνοδο του φασισμού και της ακροδεξιάς, την ακραία ιμπεριαλιστική επιθετικότητα, τη στασιμότητα στο Κυπριακό, τη διάβρωση του κοινωνικού κράτους, τα ζητήματα διαφθοράς και διαπλοκής, την ακρίβεια και τη φτώχεια που πιέζουν χιλιάδες ανθρώπους.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες γίνεται ακόμη πιο φανερό ότι οι αγώνες των γυναικών είναι αναγκαίο να ενταθούν ως μέρος της ευρύτερης πάλης για ειρήνη, κοινωνική δικαιοσύνη και μια ζωή με αξιοπρέπεια για όλες και όλους.
Αόρατη Εργασία – Ορατή αδικία
Το 2026 αναδεικνύουμε το ζήτημα της αόρατης και απλήρωτης εργασίας των γυναικών, φωτίζοντας έναν από τους πιο βαθιά ριζωμένους μηχανισμούς ανισότητας: την εργασία φροντίδας, τη δουλειά στο σπίτι, την ανατροφή παιδιών, τη φροντίδα ηλικιωμένων και εξαρτώμενων ατόμων — εργασία αναγκαία για τη λειτουργία της κοινωνίας και της οικονομίας, αλλά αόρατη, μη αναγνωρισμένη και μη αμειβόμενη.
Οι διεθνείς έρευνες δείχνουν ότι οι ανισότητες στη φροντίδα διαμορφώνονται από την παιδική ηλικία και αναπαράγονται μέσω κοινωνικών στερεοτύπων και δημόσιων πολιτικών που μεταφέρουν το βάρος της φροντίδας στις γυναίκες.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι γυναίκες αφιερώνουν 2,5 φορές περισσότερες ώρες καθημερινά σε απλήρωτη εργασία φροντίδας από τους άνδρες.
Η εργασία αυτή αντιστοιχεί σε 16 δισεκατομμύρια ώρες ημερησίως και, αν αποτιμηθεί οικονομικά, θα ισοδυναμούσε με περίπου 9% του παγκόσμιου ΑΕΠ ή 11 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Την ίδια στιγμή, η απλήρωτη φροντίδα αποτελεί το βασικό εμπόδιο συμμετοχής των γυναικών στην εργασία: 708 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως βρίσκονται εκτός εργατικού δυναμικού εξαιτίας ευθυνών φροντίδας.
Αυτά τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ένα βασικό συμπέρασμα των διεθνών ερευνών: η οικονομία και η κοινωνία στηρίζονται σε μια τεράστια ποσότητα απλήρωτης εργασίας που εκτελείται κυρίως από γυναίκες.
Η πραγματικότητα στην Κύπρο
Τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE, 2025) επιβεβαιώνουν ότι η ανισότητα στη φροντίδα είναι έντονη και στη χώρα μας.
- 43% των γυναικών στην Κύπρο αφιερώνουν καθημερινά 5 ώρες στη φροντίδα παιδιών, έναντι 15% των ανδρών.
- 62% των γυναικών ασχολούνται καθημερινά με τις δουλειές του νοικοκυριού, έναντι 24% των ανδρών.
- Μόνο 16% των γυναικών έχουν εβδομαδιαία συμμετοχή σε δραστηριότητες ψυχαγωγίας, έναντι 25% των ανδρών.
Επιπλέον, σε εθνική έρευνα για τη φροντίδα καταγράφεται ότι 41% των γυναικών στην Κύπρο παρέχουν καθημερινή φροντίδα σε παιδιά, ηλικιωμένους ή άτομα με αναπηρία, έναντι 28% των ανδρών.
Το χάσμα αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στην οικονομική θέση των γυναικών. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το μισθολογικό χάσμα στην ΕΕ παραμένει στο 12%, ενώ το συνολικό χάσμα εισοδημάτων —που περιλαμβάνει και τις διαφορές σε ώρες εργασίας και απασχόληση— φτάνει σχεδόν το 37%. Το EIGE σημειώνει επίσης ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, οι γυναίκες χρειάζονται 15,5 μήνες εργασίας για να κερδίσουν όσα οι άνδρες σε έναν χρόνο.
Είναι για όλες τις γυναίκες το ίδιο;
Η απλήρωτη και αόρατη εργασία έχει βαθιά ταξική διάσταση, καθώς δεν κατανέμεται ισότιμα ανάμεσα στις γυναίκες. Οι γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων, οι εργαζόμενες, οι άνεργες, οι χαμηλόμισθες, οι μονογονείς και οι μετανάστριες επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος της φροντίδας, ακριβώς επειδή δεν έχουν πρόσβαση σε ιδιωτικές υπηρεσίες, ούτε την οικονομική δυνατότητα να «αγοράσουν» χρόνο και στήριξη.
Αυτό οδηγεί πολλές γυναίκες που βρίσκονται ήδη σε δυσμενή οικονομική κατάσταση σε μερική απασχόληση, διακοπές καριέρας και χαμηλότερες συντάξεις, διευρύνοντας τις κοινωνικές ανισότητες σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Οι επιπτώσεις της αόρατης εργασίας
Η δυσανάλογη επιβάρυνση των γυναικών με τη φροντίδα και τις οικιακές ευθύνες:
- Περιορίζει τον ελεύθερο χρόνο και την ενέργειά τους, οδηγώντας σε χαμηλή συμμετοχή στα κοινά και την πολιτική.
- Αναπαράγει τον σεξισμό και την αντίληψη ότι ο «φυσικός» ρόλος της γυναίκας είναι η φροντίδα και η υποταγή.
- Μεταφράζεται σε χαμηλότερους μισθούς και συντάξεις, ενισχύοντας το οικονομικό χάσμα των φύλων και την οικονομική εξάρτηση των γυναικών από τους άντρες.
- Επιφέρει πολλαπλές επιπτώσεις στην σωματική και ψυχική υγεία των γυναικών
________
Ως Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ ξεκαθαρίζουμε ότι η ανισότητα που βιώνουν οι γυναίκες δεν είναι αποτέλεσμα ατομικών επιλογών ή «προσωπικής αδυναμίας». Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών που μεταφέρουν το κόστος της κοινωνικής αναπαραγωγής από το κράτος στις οικογένειες και, τελικά, στις γυναίκες.
Η αναγνώριση της φροντίδας ως κοινωνικά αναγκαίας εργασίας και η συλλογική, δημόσια στήριξή της αποτελεί βασικό προαπαιτούμενο για την ισότητα των φύλων και για ένα σύγχρονο κοινωνικό κράτος.
Σε αυτό το πλαίσιο διεκδικούμε:
- Αναγνώριση της απλήρωτης εργασίας φροντίδας ως κοινωνικά αναγκαίας εργασίας
- Ενίσχυση του κοινωνικού κράτους με δημόσιες και καθολικές δομές:
- παιδικής φροντίδας
- φροντίδας ηλικιωμένων
- στήριξης ατόμων με αναπηρία
- Προώθηση της ισότιμης συμμετοχής των ανδρών στη φροντίδα με την ενίσχυση άδειας και επιδόματος πατρότητας καθώς και λήψη μέτρων για δίκαιο καταμερισμό της γονεϊκής άδειας.
- Πολιτικές συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής με ευθύνη του κράτους.
- Εκστρατείες καταπολέμησης των έμφυλων στερεοτύπων με ιδιαίτερη έμφαση στο εκπαιδευτικό σύστημα.
- Ουσιαστική κρατική στήριξη στις μονογονεϊκές οικογένειες και στις γυναίκες που ζουν υπό ευάλωτες συνθήκες.
Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ
Μάρτιος 2026