Γράφει η Άντρη Κωνσταντίνου, ACCA, CIA, MBA, BSc (Econ), Τοπικό Κίνημα ΠΟΓΟ Γερίου
Στη σύγχρονη κοινωνία που ζούμε, οι γυναίκες βρίσκονται σε ένα σταυροδρόμι απαιτήσεων που συχνά μοιάζει αδιέξοδο. Από τη μία, διεκδικούμε την επαγγελματική μας εξέλιξη σε εργασιακά περιβάλλοντα που ακόμη λειτουργούν με όρους άνισης μεταχείρισης. Από την άλλη, αναλαμβάνουμε —συχνά χωρίς επαρκή στήριξη — το μεγαλύτερο βάρος της οικογενειακής φροντίδας. Και ανάμεσα σε όλα αυτά, πολλές από εμάς επιλέγουμε να συνεχίσουμε να προσφέρουμε στην κοινωνία, να συμμετέχουμε σε συλλογικά όργανα και κινήματα.
Όμως το τίμημα είναι μεγάλο. Και συχνά αόρατο.
Παρά την αυξημένη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία και τη μόρφωση, οι ανισότητες παραμένουν βαθιές. Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε θέσεις ευθύνης, βρίσκονται συχνότερα σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης και συχνά αντιμετωπίζουν την άτυπη αλλά υπαρκτή προκατάληψη ότι η οικογενειακή ζωή μάς καθιστά λιγότερο «αποτελεσματικές» ή «διαθέσιμες».
Η διεκδίκηση επαγγελματικής εξέλιξης γίνεται έτσι μια διαρκής προσπάθεια να αποδεικνύουμε την αξία μας ξανά και ξανά. Να δουλεύουμε περισσότερο, με μεγαλύτερη πίεση, για να κερδίσουμε χώρο που άλλοι θεωρούν αυτονόητο. Να υπερβούμε «εμπόδια», που εκ των πραγμάτων, αντιμετωπίζουμε ως γυναίκες, διατηρώντας τους ίδιους ρυθμούς κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης μας, καταβάλλοντας υπέρμετρη προσπάθεια ώστε να καλύψουμε την απώλεια παραγωγικότητας μετά την απουσία μας λόγω μητρότητας, δουλεύοντας καθημερινά με απίστευτους ρυθμούς ώστε να ισορροπήσουμε όλους τους ρόλους που έχουμε, για τους οποίους οφείλουμε να απαιτούμε από την κοινωνία να μας δίνει τα εφόδια για να εκπληρώσουμε στο μέγιστο των δυνατοτήτων μας.
Και ένας από αυτούς τους ρόλους περιλαμβάνει και την κοινωνική μας προσφορά: το κομμάτι που δεν θέλουμε, και δεν θα έπρεπε να αναγκαζόμαστε εκ των πραγμάτων, να εγκαταλείψουμε.
Πολλές γυναίκες επιλέγουν να συμμετέχουν σε συλλογικές διαδικασίες, σε κινήματα, σε δράσεις αλληλεγγύης, σε φεμινιστικούς αγώνες. Και όμως, αυτό το κομμάτι της ζωής μας αντιμετωπίζεται συχνά ως «πολυτέλεια». Η κοινωνική προσφορά δεν είναι κάτι προαιρετικό — είναι έκφραση ταυτότητας, ανάγκης, δικαιοσύνης. Όταν οι γυναίκες μπαίνουν μπροστά σε αγώνες, αλλάζουν πολιτικές, αλλάζουν κοινωνίες. Κι όμως, για να το κάνουμε, πρέπει να «στριμώχνουμε» τον χρόνο μας στα ενδιάμεσα της δουλειάς και της οικογένειας.
Ζούμε σε μια κοινωνία που έχει συνηθίσει να αντιμετωπίζει τη γυναικεία φροντίδα ως αυτονόητη, αόρατη και ανεξάντλητη, ενώ ταυτόχρονα αποτυγχάνει να την αναγνωρίσει και να την ανταμείψει αναλόγως της συμβολής της.
Κι όμως, καμία γυναίκα δεν είναι ανεξάντλητη. Η πίεση να είμαστε «τέλειες» σε όλα – στη δουλειά, στο σπίτι, στην κοινωνία – φθείρει, κουράζει, οδηγεί πολλές γυναίκες στην εξουθένωση.
Αυτό όμως δεν είναι ατομικό πρόβλημα. Είναι κοινωνικό και πολιτικό. Και οφείλουμε να διεκδικήσουμε εκείνες τις δράσεις, και να υποστηρίξουμε εκείνες τις πολιτικές που θα επιτρέπουν πραγματική ισορροπία ανάμεσα στην εργασία, στην οικογένεια, στην προσφορά, στη ζωή.
Αν θέλουμε μια κοινωνία δίκαιη, ισότιμη και πραγματικά δημοκρατική, πρέπει να δημιουργήσουμε όρους ώστε οι γυναίκες να μην χρειάζεται να διαλέξουν ανάμεσα στην καριέρα, την οικογένεια και την κοινωνική τους δράση.
Αν θέλουμε ένα μέλλον καλύτερο, πρέπει πρωτίστως να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε όλες οι γυναίκες να αντιλαμβάνονται πόσα μπορούν να καταφέρουν, να μπορούν να δουν πέρα από τις δυσκολίες που η σημερινή απαιτητική καθημερινότητα τους επιβάλλει, και να θέλουν να εργαστούν για ένα καλύτερο μέλλον για τις ίδιες, για την οικογένειά τους, για την κοινωνία, για το μέλλον.
Και πέραν από τις πολιτικές και συλλογικές μας δράσεις, ας μην ξεχνάμε ποτέ, ότι δρούμε προς αυτή την κατεύθυνση και με την καθημερινές μας αλληλεπιδράσεις – με το χέρι βοήθειας που προσφέρουμε σε μια συνάδελφο, φίλη που μεγαλώνει μόνη τα παιδιά της, με την κατανόηση που δείχνουμε σε μια υφιστάμενή μας που φροντίζει καθημερινά τους ηλικιωμένους γονείς της, με την κατανόηση προς την προϊστάμενή μας που προσπαθεί να ανταποκριθεί σε ένα σύστημα που δεν παρέχει ισότιμες ευκαιρίες στις γυναίκες, με το καθημερινό παράδειγμα που δίνουμε στις κόρες μας. Γιατί και οι πολιτικές δράσεις απαιτούν γυναίκες ενδυναμωμένες, έτοιμες για να διεκδικήσουν όσα δικαιωματικά θα έπρεπε να έχουν ήδη. Και η ενδυνάμωση που οφείλουμε να παρέχουμε η μια στην άλλη, είναι αδιαμφισβήτητη. Και είναι αυτή που θα εμπνεύσει περισσότερες από εμάς να ενταχθούν στους συλλογικούς αγώνες διεκδίκησης.